آیااستفاده دائمی از شبکه‌های اجتماعی با افزایش احساس افسردگی مرتبط است؟

تریتا نیوز /مهناز خدادوست -استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای برخی افراد با افزایش احساس افسردگی مرتبط است. تحقیقات نشان می‌دهد که استفاده زیاد و دائمی می‌تواند باعث برانگیختن احساسات منفی یا شدت بخشیدن به علائم موجود شود، اغلب به دلیل مقایسه‌های اجتماعی نامطلوب و مواجهه با اخبار منفی این اتفاق رخ می دهد. محدود کردن زمان حضور در این پلتفرم‌ها می‌تواند به بهبود روحیه و سلامت کلی کمک کند.

• شواهد ارتباط شبکه‌های اجتماعی با افسردگی

به‌طور تقریبی حدود ۴ میلیارد نفر از وب‌سایت‌های شبکه‌ای مانند فیس‌بوک، توییتر و اینستاگرام استفاده می‌کنند. این محبوبیت وسیع باعث شد کارشناسان سلامت روان بررسی کنند که آیا شبکه‌های اجتماعی در افسردگی نقش دارند یا خیر.

• تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که زمان خود را در شبکه‌های اجتماعی محدود می‌کنند، شادتر از کسانی هستند که محدودیتی ندارند.
• مطالعات نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی می‌توانند مجموعه‌ای از احساسات منفی را در کاربران برانگیزند که به افسردگی یا تشدید علائم آن کمک می‌کنند.

نمونه‌ها:

• شبکه‌های اجتماعی هرگز به این اندازه محبوب نبوده‌اند و بیش از نیمی از جمعیت جهان در این سایت‌ها فعال هستند، سایت‌هایی که خبرهای بی‌وقفه و اغلب منفی منتشر می‌کنند.
• مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد افرادی که شب‌ها دیر وقت فیس‌بوک چک می‌کنند، بیشتر احتمال دارد که افسرده و ناراضی باشند.
• مطالعه‌ای دیگر در ۲۰۱۸ نشان داد هرچه افراد کمتر از شبکه‌های اجتماعی استفاده کنند، کمتر علائم افسردگی و تنهایی را تجربه می‌کنند.
• مطالعه‌ای در ۲۰۱۵ نشان داد کاربران فیس‌بوک که هنگام استفاده از شبکه اجتماعی احساس حسادت می‌کنند، بیشتر در معرض علائم افسردگی قرار دارند. در می ۲۰۲۳، جراح کل آمریکا، دکتر ویوک مورتی، هشدار رسمی‌ای درباره اثرات شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان منتشر کرد. او اشاره کرد که در دوران حساس رشد مغز نوجوانان، استفاده از شبکه‌های اجتماعی با کاهش رضایت از زندگی و مشکلاتی مانند اختلال خواب و مسائل دیگر مرتبط است.

اهمیت تحقیقات بیشتر

از آنجایی که تقریباً همه نوجوانان اکنون از شبکه‌های اجتماعی به نوعی استفاده می‌کنند، هشداراهمیت تحقیقات بیشتر را برجسته می‌کند.

 افسردگی بالینی چگونه است؟

افسردگی بالینی یا اختلال افسردگی عمده، یک اختلال خلقی است که با احساسات پایدار غم و از دست دادن علاقه به فعالیت‌های لذت‌بخش مشخص می‌شود. افسردگی می‌تواند خفیف یا شدید باشد و باعث شود افراد تمرکز، خواب یا تغذیه مناسب، تصمیم‌گیری و انجام فعالیت‌های روزمره را دشوار ببینند.

علائم افسردگی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• احساس بی‌ارزشی
• اضطراب
• علائم جسمی مانند خستگی یا سردرد

روان‌درمانی و دارودرمانی از روش‌های درمان افسردگی هستند. همچنین محدود کردن زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و اولویت دادن به ارتباطات واقعی در دنیای واقعی می‌تواند به سلامت روان کمک کند.

آیا واقعاً شبکه‌های اجتماعی مقصر هستند؟ برخی مطالعات نشان می‌دهند که ارتباطی بین شبکه‌های اجتماعی و افسردگی وجود دارد، و برخی دیگر حتی پیشنهاد می‌کنند که شبکه‌های اجتماعی می‌تواند عامل ایجاد افسردگی باشد. مطالعه‌ای در Journal of Social and Clinical Psychology در سال ۲۰۱۸ نشان داد:

• هرچه افراد کمتر از شبکه‌های اجتماعی استفاده کنند، کمتر افسرده و احساس تنهایی می‌کنند.
• این مطالعه برای اولین بار ارتباط علت و معلولی بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی و سلامت عاطفی را نشان داد. در این تحقیق، ۱۴۳ دانشجوی دانشگاه پنسیلوانیا در دو گروه تقسیم شدند:

1. دسترسی نامحدود: گروهی بدون محدودیت از شبکه‌های اجتماعی استفاده کردند.
2. دسترسی محدود: گروه دوم مجموعاً فقط ۳۰ دقیقه در روز روی فیس‌بوک، اینستاگرام و اسنپ‌چت اجازه استفاده داشتند.

نتایج نشان داد گروه با دسترسی محدود، کاهش شدت افسردگی و تنهایی را تجربه کردند.

کاهش FOMO

با محدود کردن شبکه‌های اجتماعی دلیل دقیق اینکه چرا شرکت‌کنندگان با ۳۰ دقیقه روزانه کمتر افسرده شدند، مشخص نیست، اما محققان معتقدند که این افراد از مشاهده محتواهایی که ممکن بود احساس بدی ایجاد کند مانند تعطیلات دوستان، نامه پذیرش دانشگاه یا عکس‌های خانوادگی شاد مصون مانده‌اند.

محدود کردن شبکه‌های اجتماعی می‌تواند باعث کاهش:

• مقایسه‌های نامطلوب: دیدن زندگی “کامل” دیگران باعث حس ناکافی بودن می‌شود.
• ترس از دست دادن (FOMO): وقتی کسی دعوت به سفری نشود یا نتواند شرکت کند، ممکن است احساس کند از دیگران عقب مانده است.
• حسادت: دیدن شریک سابق با شخص جدید می‌تواند FOMO ایجاد کند.

شکل جدیدی از آزار و اذیت

قبل از شبکه‌های اجتماعی، کودکان عمدتاً فقط نگران قلدری در مدرسه بودند. اکنون شبکه‌های اجتماعی، راه جدیدی برای آزار قربانیان ایجاد کرده است:

• تنها با یک کلیک، زورگویان می‌توانند ویدئوهای تحقیرآمیز منتشر کنند.
• مردم می‌توانند صفحه قربانی را با نظرات منفی پر کنند یا اطلاعات نادرست پخش کنند.
• برخی قربانیان خودکشی کرده‌اند. با اینکه مدارس سیاست‌های ضد قلدری دارند، نظارت بر رفتارهای آنلاین همچنان دشوار است.

 اخبار منفی 

حدود یک نفر از هر پنج آمریکایی اکنون اخبار خود را از شبکه‌های اجتماعی دریافت می‌کند بیشتر از مطبوعات سنتی. استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی باعث مواجهه مداوم با اخبار منفی می‌شود: بلایای طبیعی، حملات تروریستی، بحران‌های سیاسی و مرگ افراد مشهور اغلب در صدر اخبار هستند. قبل از ظهور شبکه‌های اجتماعی، مواجهه با اخبار بد محدود بود و معمولاً از طریق اخبار تلویزیونی یا روزنامه‌ها صورت می‌گرفت.

مرور مداوم اخبار بد، می‌تواند سلامت روان را تحت تاثیر قرار دهد و باعث افزایش اضطراب و افسردگی شود.

• مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد کسانی که قبل از خواب فیس‌بوک چک می‌کنند، ۶٪ بیشتر احتمال دارد دچار اختلال افسردگی شدید شوند و سطح شادی آن‌ها ۹٪ کمتر از کسانی است که خواب بهتری دارند.

 استفاده ایمن از شبکه‌های اجتماعی

استفاده از شبکه‌های اجتماعی ریسک‌هایی برای سلامت روان دارد، اما به این معنی نیست که باید به‌طور کامل از آن اجتناب کرد. کارشناسان توصیه می‌کنند:

• استفاده متعادل و محدود از شبکه‌ها
• تنظیم تایمر هنگام استفاده یا نصب اپلیکیشن‌های رهگیری زمان
• برنامه‌ریزی فعالیت‌های واقعی در دنیای واقعی: • خواندن کتاب • تماشای فیلم • پیاده‌روی • بازی • پخت نان • مکالمه تلفنی با دوستان

نکات کلیدی

• تحقیقات نشان می‌دهد که استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند احساسات منفی و افسردگی را افزایش دهد.
• علائم افسردگی شامل: بی‌ارزشی، اضطراب، سردرد، خستگی، کم‌انگیزگی
• محدود کردن زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند احساسات منفی و افسردگی را کاهش دهد.

مهنازخدادوست+روزنامه نگار