اختلال استرس پس از سانحه
تریتا نیوز / عاطفه عباسی مقدم -علائم و نشانههاوقتی مدتی از یک رویداد آسیبزا میگذرد، طبیعی است که فکر کنید ذهن و بدن شما التیام یافته و به زندگی عادی برگشته است. اما علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) میتواند ماهها یا حتی سالها بعد ظاهر شود.
برخلاف بثورات پوستی یا شکستگی بازو، تشخیص PTSD میتواند دشوار باشد، به خصوص وقتی که در ذهن خودتان اتفاق میافتد. اگرچه میتواند مانند افسردگی یا خشم به نظر برسد و احساس شود، اما PTSD متفاوت است. و میتواند بر همه چیز، از نحوه خوابیدن گرفته تا روابط شما در خانه و محل کار، تأثیر بگذارد.
علائم PTSD در چهار دسته اصلی گروهبندی میشوند:
خاطرات
چه به آن فکر کنید و چه نکنید، خاطرات حادثه آسیبزا میتوانند دوباره به سراغتان بیایند و شما را آزار دهند. ممکن است آنها را در خواب به صورت کابوس یا در طول روز به صورت فلشبک تجربه کنید. این بدان معناست که شما آن رویداد را طوری زندگی میکنید که انگار برای اولین بار اتفاق میافتد.
هر دو میتوانند باعث شوند احساس اضطراب، ترس، گناه یا سوءظن کنید. این احساسات ممکن است به صورت فیزیکی به شکل لرز، رعشه، سردرد، تپش قلب و حملات پانیک بروز کنند
اجتناب
شما نمیخواهید به آن فکر کنید، نمیخواهید در مورد آن صحبت کنید،از هر کس و هر چیزی که شما را به یاد آن حادثه میاندازد، از جمله مکانها و فعالیتها، دوری میکنید.
اجتناب همچنین میتواند به معنای دوری از افراد به طور کلی باشد – نه فقط افرادی که با آن حادثه مرتبط هستند. که میتواند باعث شود احساس انزوا و تنهایی کنید.
تغییرات رفتاری
احساسات شما شدیدتر میشوند یا واکنش متفاوتی نسبت به حالت عادی نشان میدهید. برای مثال، اگر رانندهی دقیقی هستید، ممکن است خیلی سریع رانندگی کنید یا در جاده بسیار پرخاشگر باشید. طغیانهای غیرمنطقی و خشمگین بسیار رایج هستند.
ممکن است تمرکز برایتان دشوار باشد. احساس خطر و مورد حمله قرار گرفتن میتواند تمرکز را از بین ببرد و شما را از اتمام کارهایی که هر روز انجام میدهید، باز دارد. همچنین میتواند منجر به مشکلات خواب شود، چه کابوس ببینید و چه نبینید
نوسانات خلقی
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) همیشه با نشانههایی مانند کابوس و یادآوری خاطرات همراه نیست. گاهی اوقات به نظر میرسد که یک تغییر خلق و خو است که ربطی به حادثه آسیبزا ندارد.
شما آن را از روی منفینگریاش خواهید شناخت. ممکن است احساس ناامیدی، بیحسی یا بدی نسبت به خود یا دیگران داشته باشید. افکار خودکشی میتوانند بیایند و بروند. احساسات عمیق گناه و شرم نیز رایج هستند
فعالیتهایی که معمولاً از آنها لذت میبرید، ممکن است دیگر برایتان جالب نباشند. انگیزه شما برای حفظ روابط با دوستان نزدیک و خانواده میتواند کم باشد.
اگر علائم شما به مدت یک ماه پس از رویداد آسیبزا ادامه داشته باشد، ممکن است دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) شده باشید. حدود ۶ درصد از افراد در مقطعی از زندگی خود دچار اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) شدهاند. اما اکثر افرادی که یک رویداد آسیبزا را تجربه میکنند، به PTSD مبتلا نمیشوند.
رویدادهایی که ممکن است منجر به PTSD شوند عبارتند از:
زنده ماندن از یک تصادف رانندگی
جنگ
خشونت خانگی
شکنجه شدن
تجربه بلایای طبیعی، مانند آتشسوزی، طوفان یا زلزله
شاهد وقایع آسیبزا بودن، مانند دیدن مرگ یکی از عزیزان
شنیدن خبر در خطر بودن عزیزان یا تجربه آسیبهای روحی
علائم اختلال استرس پس از سانحه پیچیده
یک روانپزشک ، پیشنهاد کرد که برای توصیف علائمی که افراد مبتلا به آسیبهای طولانیمدت ناشی از موقعیتهای مداوم – برای مثال، خشونت خانگی مکرر یا زندگی در اردوگاه اسرای جنگی – تجربه میکنند، به تشخیص جدیدی نیاز است. در این موقعیتها، شما برای مدت طولانی تحت کنترل شخص دیگری هستید. او این تشخیص را اختلال استرس پس از سانحه پیچیده نامید.
علائم اختلال استرس پس از سانحه پیچیده عبارتند از:
پرخاشگری
سوء مصرف مواد مخدر
تجربه خشم، افسردگی یا وحشت
مشکل در برقراری ارتباط با افراد یا دوستیابی
احساس بیارزشی یا احساس گناه
بیشتر این علائم میتوانند در افراد مبتلا به PTSD نیز وجود داشته باشند، بنابراین برخی از متخصصان فکر میکنند که PTSD پیچیده (CPTSD) نباید یک تشخیص جداگانه باشد.
یک وجه تمایز این است که افراد مبتلا به CPTSD توسط روابط برانگیخته میشوند، در حالی که افراد مبتلا به PTSD معمولاً توسط مناظر، صداها یا بو برانگیخته میشوند. روابط نگرانکننده معمولاً شامل افرادی میشود که معمولاً ایمن تصور میشوند، مانند والدین، بنابراین افراد مبتلا به CPTSD به سختی به دیگران اعتماد میکنند. همچنین، PTSD میتواند بر اساس یک حادثه واحد (مثلاً، مورد تهدید اسلحه قرار گرفتن) اتفاق بیفتد، در حالی که CPTS یک الگوی مداوم از تروما است که خود را در سیستم عصبی شما جای میدهد.
PTSD با علائم تجزیهای
اگر به این نوع PTSD مبتلا هستید، ممکن است علاوه بر سایر علائم PTSD، علائم زیر را نیز تجربه کنید: مسخ شخصیت. احساس میکنید از بدن خود جدا شدهاید، گویی ناظر بیرونی تجربیات خود هستید (قطع ارتباط با خود).
مسخ واقعیت. شما اغلب محیط اطراف خود را طوری تجربه کردهاید که انگار غیرواقعی یا از یک رویا هستند (قطع ارتباط با محیط).
حدود ۱۵٪ از افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه، مسخ شخصیت و مسخ واقعیت را تجربه میکنند. معمولاً آنها دوران کودکی آسیبزایی داشتهاند که در آن مورد آزار یا بیتوجهی قرار گرفتهاند. آنها ممکن است دچار فراموشی، بازگشت به گذشته، افکار خودکشی یا اقدام به خودکشی شوند
علائم اختلال استرس پس از سانحه در کودکان
کودکانی که آسیبهای شدید روحی (مانند مورد آزار قرار گرفتن یا شاهد مرگ والدین بودن) را تجربه کردهاند، ممکن است به اختلال استرس پس از سانحه مبتلا شوند. علائم اختلال استرس پس از سانحه در دوران کودکی عبارتند از:
مرور مکرر رویداد آسیبزا در افکار یا در حین بازی
تجربه کابوس یا مشکل در به خواب رفتن
احساس ترس یا غم شدید
طغیان خشم
انکار وقوع رویداد یا اجتناب از افراد و مکانهای مرتبط با رویداد.
مشکل در مدرسه
بازگشت به رفتارهای کودکان نوپا، مانند مکیدن انگشت شست و شب ادراری
از دست دادن علاقه به چیزهایی که قبلاً از آنها لذت میبردند
علائم اختلال استرس پس از سانحه در جانبازان
جانبازان جنگی در مقایسه با سایر افراد، در معرض خطر بسیار بیشتری برای ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه هستند.
برخی از علائم عبارتند از:
زنده کردن مجدد رویداد (دیدن کابوس در مورد آن یا یادآوری خاطراتی که در آن احساس میکنید دوباره در حال تجربه آن رویداد هستید):ممکن است چیزی ببینید، بو کنید یا بشنوید که باعث تحریک رویداد شود.
اجتناب از چیزهایی که شما را به یاد رویداد میاندازد. به عنوان مثال، از جمعیت دوری میکنید زیرا آنها احساس خطر میکنند یا اگر کاروان نظامی شما بمباران شود، از رانندگی خودداری میکنید.
داشتن افکار و احساسات منفی بیشتر از قبل از رویداد: از عزیزان خود فاصله میگیرید و احساس میکنید به هیچ کس نمیتوان اعتماد کرد.
احساس اضطراب مداوم:باید بیش از حد هوشیار باشید.
بسیاری از سربازان چند ماه پس از بازگشت از جنگ، دچار اختلال استرس پس از سانحه میشوند. اما برخی دیگر تا سالها بعد، شاید پس از بازنشستگی و نداشتن عامل حواسپرتی، دچار اختلال استرس پس از سانحه نمیشوند. گروه سوم ممکن است درست پس از تجربه جنگ دچار اختلال استرس پس از سانحه شوند، دوره طولانی را بدون علائم اختلال استرس پس از سانحه سپری کنند و سپس بعداً در زندگی دوباره آن را تجربه کنند
_ علائم اختلال استرس پس از سانحه در زنان
زنان دو برابر مردان احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه را دارند. زنان مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه بیشتر از مردان احتمال دارد علائم زیر را داشته باشند:
به راحتی از جا میپرند.
احساس بیحسی میکنند یا در درک احساسات مشکل دارند.
از چیزهایی که ممکن است آنها را به یاد حادثه آسیبزا بیندازد، اجتناب میکنند.
احساس افسردگی و اضطراب میکنند.
تجربیات زایمان آسیبزا، مانند از دست دادن نوزاد، نیز میتواند باعث اختلال استرس پس از سانحه شود.
زنان معمولاً علائم اختلال استرس پس از سانحه را مدت طولانیتری نسبت به مردان قبل از تشخیص و درمان نشان میدهند. یک مطالعه نشان داد که تشخیص و درمان زنان ۴ سال طول میکشد در حالی که این زمان برای مردان ۱ سال است.
_ علائم اختلال استرس پس از سانحه در مردان
اگرچه زنان بیشتر از مردان احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه را دارند، اما مردان در واقع در معرض موقعیتهای آسیبزای بیشتری قرار دارند. از هر ۱۰ مرد، شش نفر (۶۰٪) و از هر ۱۰ زن، ۵ نفر (۵۰٪) حداقل یک رویداد آسیبزا را در زندگی خود تجربه میکنند. نرخ بالاتر برای مردان به این دلیل است که آنها بیشتر از زنان احتمال دارد:
تصادف کنند.
مورد حمله فیزیکی قرار گیرند.
درگیری را تجربه کنند.
شاهد مرگ یا جراحت باشند.
