خشونت در قالب هایی وزین!

در میان فیلم های موفق اکشن دو دهه اخیر «جان ویک» جای خاصی را به خود اختصاص می دهد زیرا در شرایطی شاخصه های جلب نظر مردم و پولسازی را در اختیار گرفته و نظر موافق نسبی کارشناسان را نیز با خود همسو ساخته که در نگاه نخست هرگز از این مشخصه ها بهره نمی برد و حتی سازندگان آن چندان چشم امیدی به آن نداشتند.
کیانو ریوز البته در سه گانه «متریکس» و پیش از آن در «سرعت» ژانر اکشن و به ویژه از نوع فانتزی آن را تجربه کرده و کم نیاورده بود اما آنها کجا و فضای بیرحمانه تر «جان ویک» کجا؟ کم فروغ شدن ریوز در پنج شش سال منتهی به ساخت «جان ویک یک» نیز فاکتوری بود که درخشش آن را دور از ذهن گواهی می داد.
با نیت تلافی
باید باز هم تاکید کرد که وقتی «جان ویک» اوری ژینال و اصلی را در سال ۲۰۱۴ روانه بازار می کردند، بنا بر ساخت قسمت دوم آن نبود. شروع ماجرا این بود که یک نفر سگ محبوب کاراکتر ایفا شده توسط کیانو ریوز را می کشت و او هم با نیت تلافی حدود ۷۵ نفر از طرف مقابل را از پای در آورد و یک سگ تازه را از یک مجمع اسکان حیوانات دزدید تا جای خالی سگ از دست رفته را برای او پر کند.
عجیب تر این که آن فیلم را چاد استاهلسکی کارگردانی کرد که چیزی در حد بدل خود کیانو ریوز در سه گانه «متریکس» (۱۹۹۹، ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴) بود و پیش از آن هیچ فیلمی را شخصاً نساخته بود. بدیهی بود که آن فیلم به خاطر موضوعی که بر شمردیم، فروش نرود و توفیق عظیم مالی آن به سبب تشریح جذاب آن همه برخورد بود.
اضافات فیلم دوم
حالا اواخر زمستان ۲۰۱۷ قسمت دوم را بر پرده سینماهای جهان داریم که طی شش هفته ای که از اکرانش می گذرد فروش قابل توجه ـ البته نه به اندازه فیلم نخست ـ داشته و با این که هنوز این فیلم ها در تثبیت و اثبات فلسفه وجودی خویش مشکل دارند و موضوع هر دو احمقانه به نظر می رسد اما اضافاتی نسبت به فیلم اول در قسمت دوم که «جان ویک: فصل دوم» نامگذاری شده، مشاهده می گردد. یکی این که لارنس فیش برن معروف و آمریکایی و سیاهپوست و همبازی ریوز در فیلم های متریکس به این قسمت تازه از «جان ویک» اضافه شده تا به گونه ای برای بینندگان کارهای کیانو ریوز خاطره ساز شود و دوم این که به رغم بالا بودن شمار کشته شده ها در فیلم نخست آمار تلف شده ها در فیلم دوم از آن نیز فراتر می رود.
آرایه های مدرن
شاید استدلال شود که تماشای مجدد درو شدن دشمنان جان ویک به دست وی پس از آنچه در فیلم نخست دیدیم ملال آور است اما چیزی در این ماجراها هست که آن را بر فیلم هایی با برخوردی مشابه مانند «هنری سرسخت» که در سال ۲۰۱۵ به نمایش در آمد، برتری می بخشد و تماشاگران را تا پایان به دنبال خود می کشاند. شاید هم «جان ویک»های یک و دو مثل اکشن های هنگ کنگی یک ربع قرن پیش می توانند تماشاگران دوستدار خشونت را به برخوردهایی تند اما طراحی و ارائه شده در قالب هایی وزین مهمان کنند و آرایه ای مدرن به آن می بندند و در همین راستا استاهلسکی طوری صحنه های فیلمش را نورپردازی و با رنگ های شاداب و براق همراه می سازد که شاید برای نیکولاس وندینگ رفن دانمارکی هم که در فیلم آخرش به نام «شیطان نئونی» سر و صدای زیادی به راه انداخته، درس آموز باشد.
دایره تروریست ها
در شروع فیلم، یک سلطان جرم و تخلف در روسیه را که رفتاری همچون سزارها دارد، با بازی پیتر استورمار مشاهده می کنیم که می کوشد به جولان های جان ویک پایان بخشد. ویک به تازگی یک فوج از خلافکاران را کشته تا اتومبیل قدیمی اش را از چنگ آنها خارج و آن را از نو تصاحب کند و همین مسئله این خلافکار بزرگ را وادار به اتخاذ موضعی سخت تر در قبال وی کرده است. در نهایت فرآیندی روی می دهد که ویک را از دایره حفاظت تروریست های دیگری همچون او خارج می سازد و این همان دایره ای است که از مغز درک کولستاد سناریست فیلم نخست بیرون زده بود و توسط وی در فیلم دوم تکرار شده است.
کولستاد این بار می کوشد بیشتر به ما توضیح دهد دایره فوق و طیف اقدام آن چگونه و به چه میزان است و در چنین گستره ای حتی ویک با آن مهارت در جنگیدن و کشتن مخالفانش مجبور است با رقبایش «تاخت» بزند و در ازای هر امتیازی که می گیرد، چیزی به طرف مقابل بدهد.
قاتل در دام
تبعات این معاملات، هولناک است زیرا یک گانگستر بزرگ ایتالیایی به نام سانتینو دانتونیو (ریکاردو اسکار مارسیو) از او می خواهد خواهرش جیانا (کلودیا جرینی) را بکشد تا او بتواند قدرت را در حوزه عملیاتی خود به طور کامل در دست گیرد. ویک این کار را سخت توصیف می کند اما آن را انجام می دهد و مشکل زمانی به او روی می کند که وی پس از کشتن این زن در محاصره بادیگارد جیانا و یک مامور ارشد دانتونیو قرار می گیرد و می فهمد که دام بدی برای او پهن کرده بودند و طرح ترور جیانا فقط فریب دادن او و کشاندنش به سوی مرگ بوده است.
جالب ترین وعده
همه اینها بهانه هایی است تا کولستاد و استاهلسکی گستره قصه و حادثه سازی خود را تا به آن حد بسط بدهند که به قسمتهای بعدی فیلم نیز بکشد و راه را از حالا برای آن قسمتها باز بگذارند. قصه «جان ویک ۲» به ما گوشزد می کند همه آدم هایی که می بینیم به یک شبکه زیرزمینی از گانگسترهای بی رحم تعلق دارند که برایشان کشتن آسان ترین کار است و جان ویک که فقط برای انتقام گرفتن از قاتلان سگ اش وارد این شبکه شده بود، حالا به سبب حس انتقام آنها از این شبکه رهایی ندارد و از مبارزه با آنها فارغ نخواهد شد. این جالب ترین وعده ای است که از متن قصه فیلم دوم می تراود و پایه گذار قسمت های بعدی این فیلم و فصل های آتی جان ویک است. مردی که حتی این گانگسترهای کارکشته نیک می دانند بهتر است به روی او آتش نگشایند. در عصر و زمانه ای که فیلم های اکشن و ساختن بت های تازه این ژانر حتی لیام نیسون دراماتیک و ایرلندی و دنزل واشینگتن آرام و آمریکایی و همچنین شون پن دارای خط و خطوط سیاسی را در برگرفته و هر روز الگوهای تازه ای امتحان و اجرا می شود جان ویک ها فرآیندهای طبیعی خشونت های بسط یابنده این زمانه تلقی می شوند که در آن مفهوم کلمه امنیت رنگ باخته و انتقام و خون ریزی و ترور و مرگ،‌ عادی شده است.
مشخصات فیلم
عنوان: «جان ویک: فصل دوم»
محصول: کمپانی های لایونزگیت و سامیت اینترتین منت
تهیه کنندگان: باسیل ایوانیک، اریکا لی، جنسو اکسمن و رابرت برناچی
سناریست: درک کولستاد
کارگردان: چاد استاهلسکی
مدیر فیلمبرداری: دان لاستسن
تدوینگر: اوان شیف
موسیقی متن: تایلر بیتس و جوئل ار ریچارد
طول مدت: ۱۲۲ دقیقه
بازیگران: کیانو ریوز، لارنس فیشبرن، ریکاردو اسکامارسیو، روبی رز، لنس ردیک، پیتر استورمار، بریجیت مویناهان، فرانکو فرو، جان لگویی زامو و ایان مک شین.