جهان به یک میلیون مامای دیگر نیاز دارد
تریتا نیوز /به مناسبت روز جهانی ماما (۵ می، مصادف با ۱۵ اردیبهشت‌ماه)، دکتر نجمه تهرانیان، عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی و عضو گروه پیراپزشکی فرهنگستان، در گفت‌وگوی اختصاصی با روابط‌عمومی این نهاد علمی، بر ضرورت سرمایه‌گذاری فوری در حرفه مامایی و جبران کمبود نیروی مامایی در جهان و ایران تأکید کرد.
وی با اشاره به تاریخچه نام‌گذاری این روز گفت: ایده برگزاری روز جهانی مامایی نخستین بار در سال ۱۹۸۷ از سوی سازمان جهانی بهداشت (WHO) و کنفدراسیون بین‌المللی مامایی (ICM) در هلند مطرح شد و از سال ۱۹۹۱ در بیش از ۵۰ کشور جهان به رسمیت شناخته شد. در ایران نیز این روز توسط وزارت بهداشت و سازمان‌های تابعه گرامی داشته می‌شود و از خدمات همکاران این رشته تجلیل به عمل می‌آید.»
دکتر تهرانیان با بیان اینکه شعار امسال روز جهانی ماما از سوی کنفدراسیون بین‌المللی مامایی، «جهان به یک میلیون مامای دیگر نیاز دارد» انتخاب شده است، افزود:بر اساس مطالعات موجود، در حال حاضر در ۱۸۱ کشور جهان، کمبود حدود ۹۸۰ هزار ماما وجود دارد. این شکاف، دسترسی مادران و نوزادان به خدمات استاندارد مامایی را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که میلیون‌ها زن در دوران بارداری، هنگام زایمان و پس از آن، از مراقبت‌های ضروری محروم می‌مانند. اگر سرمایه‌گذاری فوری صورت نگیرد، انتظار می‌رود این کمبود تا دهه‌های آینده ادامه یابد.
وی با اشاره به شکل‌گیری یک جنبش جهانی در حمایت از حرفه مامایی اظهار داشت: طوماری جهانی با درخواست تأمین دست‌کم یک میلیون مامای دیگر در حال امضاست و قرار است در ژوئن ۲۰۲۶ به رهبران جهانی ارائه شود. روز جهانی ماما فرصتی مهم برای برجسته کردن این مطالبه و پیگیری اقدامات عملی در سطح ملی و بین‌المللی است.
به گفته دکتر تهرانیان، دسترسی گسترده به مراقبت‌های مبتنی بر مامایی می‌تواند از حدود دو سوم مرگ‌ومیر و ناتوانی‌های مرتبط با بارداری در مادران جلوگیری کند: حتی دسترسی محدود به خدمات مامایی می‌تواند سالانه جان حدود یک میلیون نفر را نجات دهد. با این وجود، ۴۶ درصد کمبود جهانی ماما در قاره آفریقا، ۲۶ درصد در منطقه شرق مدیترانه و بخش قابل‌توجهی نیز در قاره آمریکا و حتی اروپا با وجود نظام‌های بهداشتی قوی مشاهده می‌شود.
این عضو گروه پیراپزشکی فرهنگستان علوم پزشکی در ادامه، یکی از چالش‌های مهم این رشته را تقویت تلفیق آموزش و بالین عنوان کرد و گفت:حضور اعضای هیئت علمی در عرصه‌های بالینی و در کنار دانشجو و مادر مراجعه‌کننده، از الزامات ارتقای کیفیت آموزش مامایی است. اگرچه این روند با مصوبات معاونت آموزشی وزارت بهداشت آغاز شده، اما برای تحقق کامل آن، یکی از راهکارهای اساسی، انتقال رشته مامایی به دانشکده‌های پزشکی، مطابق با تاریخچه این رشته، و استقرار آموزش بر بستر بالین است. تجربه مراکزی که این انتقال را انجام داده‌اند، موفق و قابل تعمیم به سراسر کشور است.»
وی با اشاره به پیشرفت‌های آموزشی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، افزود: در مقطع دکتری، رشته مامایی بر بالین تعریف شده است، اما لازم است این رویکرد در تمامی مقاطع تحصیلی اجرا شود تا آموزش، پژوهش و خدمت در کنار هم و در عرصه بالینی شکل بگیرد.»
دکتر تهرانیان کمبود جذب ماما در نظام سلامت را از دیگر چالش‌ها برشمرد و تصریح کرد: ردیف‌های استخدامی موجود با نیازهای واقعی کشور و با استانداردهای بین‌المللی و حتی با مصوبات مجلس شورای اسلامی در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت هم‌خوانی ندارد. طبق این قانون، برای هر دو مادر باردار، حضور یک ماما پیش‌بینی شده است، اما در عمل، با وجود نیاز شدید، جذب ماما متناسب با این شاخص انجام نمی‌شود. بدیهی است که برای توسعه و ایمن‌سازی زایمان‌های طبیعی، حضور فعال و کافی ماما ضروری است.
وی محدود بودن ظرفیت تحصیلات تکمیلی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مامایی را نیز مانعی برای ارتقای این رشته دانست و گفت افزایش ظرفیت این مقاطع می‌تواند گامی مهم در بهبود کیفیت آموزش و توسعه پژوهش‌های کاربردی در حوزه سلامت مادر و کودک باشد.
این عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی همچنین با انتقاد از عدم تناسب تعرفه‌های خدمات مامایی با ارزش واقعی خدمات و پوشش ناکافی بیمه‌ای برای مادران باردار تأکید کرد: بسیاری از مادران امکان بهره‌مندی کامل از خدمات مامایی تحت پوشش بیمه را ندارند و این مسئله در دسترسی عادلانه به خدمات بارداری و زایمان اختلال ایجاد می‌کند. توجه سیاست‌گذاران و بیمه‌گران به این موضوع، برای کاهش هزینه‌ها و بهبود شاخص‌های سلامت مادر و نوزاد ضروری است.
دکتر تهرانیان در بخش دیگری از سخنان خود به نقش گسترده ماما در طول زندگی زنان اشاره کرد و گفت: حیطه وظایف ماما تنها به دوران بارداری محدود نیست؛ ماما از آموزش و مشاوره دوران بلوغ، مشاوره پیش از ازدواج، حین ازدواج، دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان، تغذیه با شیر مادر و فرزندآوری، تا کمک به کاهش سقط‌های عمدی، تحکیم بنیان خانواده، ترویج زایمان طبیعی و مشاوره دوران یائسگی، همراه دختران و زنان است. از ابتدای جوانی تا دوران سالمندی، زنان می‌توانند از خدمات مشاوره‌ای و مراقبتی ماماها بهره‌مند شوند.
وی با اشاره به تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری درباره خطر کاهش جمعیت، نقش ماما را در تحقق سیاست‌های فرزندآوری مهم و برجسته دانست و افزود:ماما می‌تواند در زمینه ازدواج و فرزندآوری به‌هنگام، تعداد مناسب فرزندان و آگاهی‌بخشی درباره اثرات مثبت فرزندآوری بر کاهش برخی سرطان‌های شایع زنان نقش مؤثری ایفا کند. حضور ماماهای آگاه و توانمند در فرآیندهای سیاست‌گذاری حوزه سلامت مادر و کودک و سیاست‌های جمعیتی، می‌تواند به ارتقای شاخص‌های سلامت و اصلاح فرهنگ فرزندآوری در جامعه کمک شایانی کند.
او در پایان، ضمن تبریک روز جهانی ماما به جامعه مامایی کشور، بر ضرورت شنیده شدن صدای ماماها در سطوح تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری پایدار در آموزش، استخدام و حمایت شغلی آنان تأکید کرد.
