با غذاهای خوشمزه ایلام آشنا شویم: از «خورشت تره کوهی» تا «دنده پلو»

غذاهای ایلام را باید یکی از خوشمزه ترین غذهای اقوام ایرانی دانست. اگر قصد سفر به این نقطه دیدنی و بسیار تاریخی و خوش آب و هوای کشور داشتید، حتما توصیه میکنیم که از سوغات و خورشت ها و نان های این استان استفاده کنید. خورشت تره کوهی، ترخینه و دنده پلو از جمله طعام معروف ایلام است که در بخش نخست معرفی غذاهای این استان معرفی میکنیم.

اگر شما هم غذهای خوشمزه دیگری از استان سرسبز با مردمان خونگرم ایلان سراغ دارید، در اختیار سرویس گردشگری روزیاتو قرار داده و از طریق کانال های ما در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.

خورشت تره کوهی

خورشت تره کوهی ایلام

یکی از غذاهای خوب و ارگانیک ایلان، خورشت تره کوهی است که در واقع غذایی مختص به غرب ایران به شمار می رود. ایلامی ها بعضا معتقدند که که خورشت تره کوهی، میتوانید رقیب جدی برای قرمه سبزی باشد. خوب باید این غذا را تست کرد و طعم آن را چشید و سپس قضاوت کرد. به هر حال قرمه سبزی ایرانی ها در داخل و خارج از کشور طرفداران بسیار دارد. خورشت تره کوهی از لحاظ ترکیب و رنگ، شباهت بسیاری به این غذای سنتی دارد. مواد لازم خورشت تره کوهی عبارت است از:

گوشت گوسفندی (از گوشت گوساله هم میتوان استفاده كرد) ۴۰۰ گرم/ تره ساطوری شده ۵۰۰ گرم/ لوبیا سفید (میتونید از لوبیا قرمز هم استفاده كنید) نصف پیمانه/ پیاز متوسط و خرد شده ۱ عدد/ گرد لیمو میزان لازم/ نمک به میزان لازم/   فلفل قرمز به میزان لازم/ زردچوبه به میزان لازم/  روغن به میزان لازم/ زعفران(دلخواه) به میزان لازم/ سیب زمینی (برای سرخ كردن و تزیین) ۳ عدد/  گوجه فرنگی ۲ عدد.

تره کوهی شبیه قرمزه سبزی است

  طرز تهیه خورشت تره کوهی

در ظرفی مناسب كمی روغن ریخته و پیاز خرد شده را در آن كمی تفت میدهیم به طوری كه نیمه طلایی شود.گوشت را به پیاز اضافه میكنیم.بعد از خدود ۵ دقیقه زردچوبه و لوبیا سفید را به آن اضافه میكنیم(دقت كنید لوبیا را از شب قبل خیس كنید و آب آن را دو بار عوض كنید).پس از كمی تفت دادن حدود نیم لیتر آب به آن اضافه میكنیم و اجازه میدهیم آب جوش بیاید.زیر شعله را كم كرده و اجازه میدهیم خوب بپزد.

در تابه ای جداگانه كمی روغن میریزیم و تره و جعفری ساطوری شده را به آن اضافه میكنیم و حدود ۱۰ دقیقه تفت میدهیم .وقتی گوشت پخت تره سرخ شده رو به اون اضافه میكنیم و نمك میزنیم.در ۵ دقیقه آخر گرد لیمو یا ۴ عدد لیمو عمانی رو به خورش اضافه میكنیم.و بعد از یك ربع زیر خورش رو خاموش میكنیم.سیب زمینی رو خلالی كرده و سرخ میكنیم و گوجه فرنگی رو هم خرد كرده و سرخ میكنیم و به عنوان تزیین روی غذا میریزیم میتونید زعفران اب كرده هم به خورش اضافه كنید و اگر ترشیش مناسب نبود كمی ابغوره یا ابلیمو بهش اضافه كنید.

تُرخینه ایلامی ها چگونه است؟

تُرخینه غذایی است بومی و مخصوص استان ایلام که در استان کرمانشاه و کردستان نیز به عنوان غذای بومی و محلی مورد استفاده قرار می‌گیرد و طرفداران بسیار دارد. بانوان و مادران هنرمند استان ایلام با استفاده از سبزی به نام شلم، گوجه‌ فرنگی، آب انار، ترخون، نعناع، پیاز، فلفل، زردچوبه، مایه‌ی خمیر، گندم و پونه‌ی کوهی به طبخ این غذای مغذی می‌پردازند. البته به دلیل در دسترس نبودن برخی مواد اولیه‌ی تُرخینه در فصل زمستان، آن‌ها را یک ماه قبل از شروع سرما تهیه کرده و در زمستان این غذای بومی و مفید را آماده می‌کنند.

اگر قصد پخت این غذای خوشمزه را دارید، توصیه میکنیم که حتما صبور باشید. مواد اولیه را به خوبی شسته و کمتر سرخ کنید. همچنین به دلیل سبک پخت و طعم و عطر این خوراک سنتی به دو نوع دُوئینه و شُمینه تقسیم بندی می‌شود.

مواد لازم برای طبخ این غذا عبارت است از: ترخينه چهار پيمانه/ پياز يک عدد بزرگ/ روغن کمی براي سرخ کردن پياز/ سبزی آش نيم کيلو/ عدس دو پيمانه/ نمک, زرد چوبه ,فلفل سياه به ميزان لازم/ کشک و نعنا و سير داغ  در صورت تمايل

طرز تهیه ترخینه به این صورت است که ابتدا ترخينه را در ظرفی جداگانه ريخته و رويش آب سرد ریخته تا دانه هاي بهم چسبيده از هم جدا شوند. سپس، عدس را جداگانه پخته و كنار می گذاريم. در قابلمه ای که برای طبخ آش در نظر گرفتيم پياز را خرد کرده و با روغن تفت مي دهيم تا طلايی شود.

کمی زردچوبه به آن اضافه مي كنيم .ترخينه را همراه با آب و سبزی آش و نمک و فلفل سیاه به پياز داغ اضافه مي كنيم. شعله را ملايم مي كنيم تا سبزی آش جا بييفتد. سپس عدس پخته شده را اضافه می كنيم و می گذاريم آش جا بييفتد. در هنگام سرو کردن ميتواند روی آش را با کشک پياز داغ ,نعنا داغ, سير داغ و کشک تزيين کنيد و میل فرمایید.

کوفته سیرابی (کفته سیرابی)

کوفته تبریزی را باید معروف ترین کوفته دانست که طرفداران زیادی دارد. اما ایلامی ها هم  کوفته مخصوص به خود دارند  که کوفته سیرابی نامیده می شود. موارد اولیه آن ادویه مخلوط خورشی (سفره خونه ای)، تخم مرغ یک عدد، ۵۰۰ گرم سیرابی و شیردان تمیز شده و آماده است. همچنین پیاز رنده شده آبگرفته دو قاشق غذاخوری، دو تا ۳ قاشق غذا خوری پودر نان سوخاری، سبزیجات معطر، دو حبه سیر رنده شده، زردچوبه، نمک و فلفل، سبزیجات معطر مانند ترخون و جعفری و مرزه و نعنا و … خرد شده و در صورت تمایل یک تا ۲ قاشق غذا خوری رب گوجه فرنگی و پودر دارچین و پودر گلسرخ نیز میتوانید استفاده کنید.

طرز تهیه کوفته سیرابی ایلامی ها

سعی کنید در ابتدای کار، سیردا و شیردان را به خوبی تمیز کرده و چرخ کنید. پیاز رنده شده اضافه کنید و سیر و تخم مرغ و پودر نان سوخاری را اضافه کنید. همچنین مقداری اولیه بریزید تا طعم بگیرد. مایه را به خوبی ورز دهید. از مایه کوفته مقداری به اندازه یک گردوی درشت یا بزرگتر بردارید و در کف دست گرد کنید. تابه را گرم کرده و مقداری روغن سرخ کردنی بریزید و کوفته ها را تا موقیکه رنگشان عوض شود, سرخ کنید.

در صورت تمایل قبل از سرخ کردن میتوانید داخل پودر نان سوخاری بغلتانید. با این کوفته های سرخ شده میتوانید انواع غذاهای متنوعی تهیه کنید. در صورت تمایل میتوان با این گوشت مقداری گوشت مرغ یا گوشت گوسفند یا گوساله نیز چرخ کرد و نسبت آنرا ۲ به یک یا به دلخواه تنظیم کرد.

پس از تهیه کوفته های دلخواه با سس و یا بدون سس و با استفاده از سیخ ها و خلال های چوبی و با مواد دیگر میتوانید اردور زیبا و خوشمزه ای ترتیب دهید و به این ترتیب با یک نوع کوفته خواهید تنوانست سینی ها متعدد و متنوعی از  فینگر فودها تهیه کنید. در صورت بسیار ساده تر میتوانید انواع کوفته ها را داخل پیاز داغ عسلی و ادویه جات و رب گوجه قرار دهید و کمی حرارت دهید تا به سس آغشته وشد و با انواع سبزیجات همراه با نان سرو کنید. همان خوراک ساده را میتوانید با برنج و یا همراه با پوره سیب زمینی و یا همراه با انواع پاستا و نیز سبزیجات دیگر و انواع سس ها سر میز ببرید..

شِله امیری ایلام

از دیگر غذاهای خوشمزه ایلامی ها میبایست به شله امیری اشاره کرد که با ماش که از مفید ترین حبوبات است درست می شود و فیبر زیاد داشته و برای کودکان و میانسالان عالی به نظر می رسد. ماش دارای ماده‌ی به نام مهارکننده‌ی پروتثاز و پروتئین است که هرکدام در پیشگیری یا درمان بیماری‌های بسیار خطرناکی همچون کلسترول بالای خون، سرطان سینه و دیابت، تاثیر بسزایی خواهد داشت. این غذا در فصل سرما تهیه و طبخ می‌شود. این خوراک محلی به دلیل طبیعت گرم، در درمان سرماخوردگی بسیار موثر بوده و اغلب به عنوان غذای دارویی مورد استفاده‌ی اکثر خانواده‌های این استان قرار می‌گیرد. از مواد لازم میتوان به نصف لیوان ماش، نصف لیوان برنج، یک عدد پیاز،  ۲ قاشق غذاخوری روغن و نمک و زردچوبه به مقدار لازم اشاره کرد.

طرز تهیه شله امیری ایلام

ماش‌های پاک شده را در قابلمه بریزید و با آب فراوان بپزید. وقتی ماش پخته شد، برنجی را که از یک ساعت قبل در آب خیس شده است، به ماش اضافه کنید. پیاز را خرد کنید ودر روغن تفت دهید و در آخر زردچوبه را به آن بیفزایید. وقتی برنج خوب پخته شد، پیاز داغ و نمک را هم درون قابلمه بریزید. شعلهٔ اجاق را کم کنید. اگر یک ساعت صبر کنید شله امیری به خوبی جا می‌افتد.

دنده پلو ایلام

اين غذا يكي از غذاهای معروف استان ايلام است كه طرفداران بسياري دارد. دنده پلو با ماست محلی و سبزی خوردن بسيار دلچسب است و برای كسانی كه چربی خون بالا دارند توصيه نمیشود.

مواد لازم دنده پلو به شرح زیر است:‌

دنده (گوسفندی) ۱ كیلوگرم/ برنج ۶ پیمانه/ نمك به میزان لازم/ فلفل به میزان لازم/ زردچوبه به میزان لازم/ پیاز (سرخ شده) پیاز ۳ قاشق سوپخوری/ زیره (ساییده شده و پلویی) ۲ قاشق سوپخوری/ دارچین ۱ قاشق سوپخوری

طرز تهیه دنده پلو ایلام

ابتدا كمی روغن و زردچوبه كف قابلمه ریخته روی حرارت قرار می‌‌دهیم تا روغن بجوشد. دنده‌ها را نمك و فلفل زده و از طرف چربی دنده كف قابلمه می‌چینیم و زیر آن را خیلی خیلی كم میكنیم. در ظرفی جداگانه برنج را به مرحله آبكشی رسانده و پس از آبكش كردن آن را روی دنده ها ریخته و لابه‌لای آن پیاز داغ، زیره و دارچین می‌دهیم. در قابلمه را دم‌كنی گذاشته و با شعله ملایم دو ساعت دم می‌كنیم تا گوشت دنده پخته و برنج هم دم بكشد. پس از پخت، برنج را در دیس برمی‌گردانیم تا ته دیگ دنده آن دیده شود.