استعداد بیش از حد میتواند قاتل بهرهوری تیم شود
اثر موسوم به «بیشاستعدادی» به این موضوع میپردازد که چرا فوقستارهها نمیتوانند درکنار یکدیگر تیمهای ستاره بسازند.
فرض کنید ایدهی بزرگی داشتید که اکنون در عرصهی عمل به شکوفایی رسیده است. پس از جذب سرمایهی کافی، حالا وقتش رسیده که برای تحقق اهداف خود تیمی کارآمد و متشکل از افراد مناسب استخدام کنید. در این حالت فکر میکنید که باید بهدنبال جذب چه نوع افرادی باشید؟ عقل سلیم حکم میکند که درپی استخدام باهوشترینها باشید. اما به نظر برخی متخصصان در اینصورت در «دام هوش» گرفتار خواهید شد.
دیوید رابسون، در کتاب خود با عنوان «تلهی هوش»، به بررسی پدیدهی استعداد زیادی میپردازد. او در این کتاب بر نکتهای فراموششده اما فراگیر تأکید میکند:
بیشاستعدادی در یک تیم همیشه معادل عملکرد بهتر نیست. برعکس، استعداد بیش از حد گاهی اوقات میتواند موجب شکست یک پروژه شود!
مالکوم گلادول نویسندهی کتاب «در یک چشم بههم زدن» نیز در مقالهای در نشریهی نیویورکر که در سال ۲۰۰۲ به چاپ رسیده است، به تشریح اثرات قابلتوجه پدیدهی «استعداد زیادی» در فروپاشی شرکت انرون در سال ۲۰۰۱ میپردازد. بهگفتهی گلادول، تاکید بیش از حد بر استعداد، موجب پرورش فرهنگی در این سازمان شد که در آن توهم استعداد بر مواردی چون تعامل و اعتراف به اشتباه سایه میانداخت.
بااینحال، رابسون تاکید دارد که استعداد زیادی یا همان بیشاستعدادی در تمام زمینهها هم تعیینکننده و اثربخش نیست. بهطورمثال، نتایج مطالعهی مشترک محققان دانشگاههای اینسید، کلمبیا و وریجه هلند در سال ۲۰۱۴ نشان داد زمانی یک تیم بیشتر نسبت به آثار «بیشاستعدادی» آسیب پذیر است، که پویایی و شالودهی آن تیم بر مبنای تعامل و تشریکمساعی باشد.
شاید مسابقات قهرمانی فوتبال یورو ۲۰۱۶ را بهخاطر بیاورید. در جریان این مسابقات، تیم انگلیس در کمال ناباوری و با بیست و یک ستاره، بازی را به تیم تکستارهی ایسلند واگذار و از جام حذف شد. اما اثر بیشاستعدادیدر ورزشی مثل بیسبال که به نسبت فوتبال نیاز به مشارکت کمتری دارد، نسبتا نادر و ناچیز است.
رابسون در کتاب تلهی هوش، به بررسی برخی از استراتژیهای استخدامی میپردازد که میتوانند مانع از بروز تناقض «بیشاستعدادی» شوند.
بیشاستعدادی، آتش جنگ قدرت را شعلهور میکند
یک تیم پرستاره، بیشتر از تیمی متشکل از افرادی عادی که به زیردستبودن خو گرفتهاند، در معرض دعوا بر سر قدرت قرار دارد.
در تیمهای پرستاره، هر کدام از پرچمداران نیازمند حفظ موقعیت و محکم کردن جای پای خود بهعنوان رهبر تیم هستند. این خواستههای موازی عموما باعث ایجاد تنش و اصطکاک در میان نقشهای کاری شده و پویایی تیم را تهدید میکند.
نسبت به تعریف ساختار تیم و نقش هر فرد، و نیز اختصاص قلمروی عملکرد به هر یک از اعضای تیم توجه کنید. تعیین یک استراتژی تصمیمگیری قبل از اتخاذ تصمیم میتواند تعارضهای خودخواهانه را در طول فرایند تصمیمگیری به حداقل برساند.
بیشاستعدادی، رقابت را بر مشارکت مقدم میداند
چنانچه یکی از اعضای تیم احساس کند که موقعیت او توسط همکاران بلندپروازش تهدید میشود، ممکن است در واکنش به آن و بهجای همکاری تیمی، اولویت را بر حفظ موقعیت شخصی خود بگذارد. تهدید موقعیت موجب از میان رفتن اعتماد و کمرنگشدن فضای همکاری در تیم میشود.
استخدام نیروی کار ماهر در ارتباطات اجتماعی که به ارتقاء تعامل و مشارکت در تیم کمک میکند، تاثیر مثبت بیشتری بر بهرهوری تیم خواهد داشت تا اینکه تنها به جذب استعدادها اکتفا کنیم.
رابسون پیشنهاد میکند: «در مورد درک عاطفی افراد قضاوت کنید و افرادی را در تیم بهکار بگیرید که در همدلی و برقراری ارتباطات مهارت داشته باشند. آیا آنها گاهوبیگاه همکارانشان را به گوشهای میکشند و به صحبتهای او گوش میدهند، یا اینکه تمایل دارند مکالمه را قطع و بر آن مسلط شوند؟»
بیشاستعدادی منجر به هدررفت ظرفیتها میشود
رهبران سلطهجویی که مانع از ایدهپردازی افراد مستعد میشوند، باعث اتلاف بخش قابلتوجهی از استعداد و ظرفیت بالقوهی تیم میشوند.
درعینحال، افراد مستعدی که به نقشها و جایگاههای رهبری و مدیریت عادت کردهاند، از عزت نفس پایین، بدبینی و کاهش انگیزه رنج میبرند.
میتوان ازطریق تخصیص مرتب زمان به هر یک از اعضا برای مشارکت در جلسات تیمی و به اشتراکگذاری شفاف تصمیمها از اتلاف ظرفیتها اجتناب کرد. تضمین موقعیت افراد در تیم نیز، ارزش کارکنان با استعداد را به آنها نشان میدهد.
رابسون اشاره میکند که اگرچه نسبت مطلوب حضور فوقستارهها در یک تیم مشارکتی طبق برخی مطالعات عددی بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است، اما این ارقام میتواند با وجود مدیریت بهینه تغییر کند. منظور از مدیریت بهینه، وجود یک رهبر استراتژیک است که نقشی شفاف در تیم ایفا میکند، تهدیدات متوجه موقعیت افراد را حذف و موانع همکاری را برطرف میسازد. بهاینترتیب، او قادر است تیم خود را از اثرات و پیامدهای منفی بیشاستعدادی محافظت کند.
