مدیرعامل شستا: نوآوری باید از اقدامات جزیره‌ای به شبکه یادگیری و خلق ارزش پایدار تبدیل شود
تریتا نیوز /نوآوری برای شستا صرفاً یک رویداد یا برنامه مقطعی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای حفظ ارزش دارایی‌ها، ایفای تعهدات بین‌نسلی و تبدیل ظرفیت شرکت‌ها به موتور محرک توسعه کشور است.
بخش عمده منابع سازمان تأمین اجتماعی از محل حق بیمه افراد شاغل تأمین می‌شود و بخشی از آن باید در حوزه‌های مختلف سرمایه‌گذاری شود. بنابراین، منابع در اختیار شستا صرفاً یک منبع مالی نیست، بلکه امانتی است که باید در طول زمان از آن صیانت و برای ایفای تعهدات بلندمدت سازمان استفاده کرد.
فردی که امروز وارد بازار کار می‌شود، ممکن است ۳۰ سال بعد بازنشسته شود و سازمان تأمین اجتماعی نیز باید پس از آن، برای سال‌های طولانی مستمری او را تأمین کند. بنابراین، مسئولیت ما به امروز محدود نیست و تصمیم‌هایی که اکنون در شستا می‌گیریم، بر آینده نسل‌های بعد تأثیرگذار خواهد بود. از این منظر، نوآوری شرط بقا، استمرار ارزش‌آفرینی و ایفای تعهدات بین‌نسلی است.
میان آینده‌ای که بر اساس دارایی‌ها و قابلیت‌های امروز به‌طور طبیعی شکل می‌گیرد و آینده‌ای که انتظار تحقق آن را داریم، شکافی وجود دارد. پر کردن این فاصله مستلزم طراحی قابلیت‌های جدید، بازآفرینی منابع و ایجاد ظرفیت‌هایی است که امکان پاسخ‌گویی به نیازهای آینده را فراهم کند.
تنها عنصر ثابت در جهان امروز تغییر است. ظهور هوش مصنوعی نیز نمونه‌ای از موج‌های تحول‌آفرین است که ساختار فعالیت صنایع و سازمان‌ها را دستخوش تغییر می‌کند. بنابراین، شستا باید علاوه بر مدیریت فعالیت‌های جاری، قابلیت شناسایی فرصت‌های جدید و مواجهه با تحولات آینده را در خود توسعه دهد.
برای شناخت دقیق جایگاه شرکت‌ها و شناسایی نقاط قوت و ضعف، با بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان کشور، بررسی پنج نظریه اصلی حوزه نوآوری و مطالعه تجربیات سایر مجموعه‌ها، مدل نوآوری شستا تدوین شد.
این مدل بر هفت بُعد اصلی شامل رهبری آینده‌نگر، سرمایه انسانی، فرهنگ نوآوری، قابلیت‌های نوآوری، زیرساخت دیجیتال، پیوند با اکوسیستم نوآوری و تأمین مالی نوآوری استوار است. این چارچوب با ۷۲ سنجه و ۳۴۰ پارامتر عملیاتی طراحی شده و در بیش از ۱۰۰ شرکت مجموعه شستا مورد ارزیابی قرار گرفته است.
وضعیت مجموعه در حوزه رهبری آینده‌نگر و سرمایه انسانی نسبتاً مناسب است، اما در دو حوزه ارتباط با اکوسیستم بیرونی و تأمین مالی نوآوری با چالش‌هایی مواجه هستیم که باید برای رفع آنها برنامه‌ریزی جدی صورت گیرد.
با وجود اجرای اقدامات نوآورانه در تعدادی از شرکت‌ها، این فعالیت‌ها عمدتاً به‌صورت جزیره‌ای و مستقل انجام می‌شوند و ارتباط شبکه‌ای مؤثری میان آنها وجود ندارد. در نتیجه، ظرفیت نوآوری در چند نقطه متمرکز شده و بخش قابل‌توجهی از شرکت‌ها همچنان به توسعه و توانمندسازی نیاز دارند.
برنامه ما ایجاد شبکه یادگیری میان ۱۷۶ شرکت مجموعه شستا و تبدیل تجربه‌های پراکنده به یک ظرفیت مشترک است. شرکت‌ها باید دانش، تجربه و توانمندی‌های خود را به اشتراک بگذارند تا از ترکیب قابلیت‌های موجود، راه‌حل‌های جدید و ارزش‌آفرین شکل بگیرد.
سه محور برای تحقق هدف شبکه یادگیری در شرکت‌ها ضروری است.
نخست، تقویت ارتباط با دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و مجموعه‌های فناور؛ دوم، توسعه منابع و ظرفیت‌های موردنیاز برای تأمین مالی و پشتیبانی از نوآوری؛ و سوم، تقویت توانایی شناسایی تحولات و فرصت‌های آینده است.
هر شرکت متناسب با صنعت، بازار و ویژگی‌های خود، مسیر متفاوتی برای نوآوری دارد. ممکن است اولویت یک شرکت توسعه محصولات جدید باشد و برای شرکت دیگر، بهبود کیفیت، ارتقای فرآیندها یا توسعه فناوری اهمیت بیشتری داشته باشد.
محمدرضا سعیدی؛ مدیرعامل شستا در آیین نشان پیشتازان نوآوری شستا:(۲)
هدف شستا ایجاد وحدت در مقصد و تنوع در مسیرهاست؛ به این معنا که همه شرکت‌ها در چارچوب هدف مشترک خلق ارزش پایدار حرکت کنند، اما روش‌ها و الگوهای نوآوری خود را متناسب با اقتضائات اختصاصی انتخاب کنند.
باید هم‌زمان دو قابلیت را توسعه دهیم؛ نخست، بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های موجود و دوم، اکتشاف فرصت‌ها و قابلیت‌های جدید برای آینده. تحقق این رویکرد مستلزم یادگیری مستمر و ارتباط مؤثر با دانشگاه‌ها، مشتریان و شرکای فناوری است.
ترکیب دانش، تجربه و قابلیت‌های شرکت‌های مختلف می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری راه‌حل‌های جدید برای مسائل صنعت و کشور باشد؛ ظرفیتی که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
نوآوری نباید به برگزاری رویدادها و تقدیر از شرکت‌های برتر محدود شود، بلکه باید به چرخه‌ای مستمر از آزمودن، تجربه‌کردن، شناسایی نمونه‌های موفق، الگوبرداری و نهادینه‌سازی تجربیات تبدیل شود.
نشان پیشتازان نوآوری نیز ابزاری برای توسعه فرهنگ یادگیری و گسترش تجربیات موفق در مجموعه شستا است.
گره اصلی آمادگی برای نوآوری، پیش از آنکه در شرکت‌ها باشد، در سیاست‌ها و سازوکارهای راهبری هلدینگ‌ها قرار دارد. بنابراین، باید ابتدا در سطح مدیریت شستا، سپس در هلدینگ‌ها و در نهایت در تمام شرکت‌های تابعه، زمینه تحول را فراهم کنیم.
تجربه بحران‌های اخیر نشان داد که نوآوری می‌تواند قدرت و اقتدار کشور را تقویت کند.ما شستا را طی چهار دهه ساخته و اداره کرده‌ایم، اما مسئولیت امروزمان صرفاً مدیریت داشته‌های موجود نیست؛ بلکه باید معماری امکان‌ها را برای آینده فراهم کنیم و با ایجاد قابلیت‌های جدید، مسیر خلق ارزش پایدار و ایفای تعهدات بین‌نسلی را تضمین کنیم.
