تولید پایدار؛ نقطه تلاقی صنعت، محیط زیست و توسعه در فولاد خوزستان
تریتا نیوز /هفته محیط زیست، فرصتی برای ارزیابی نقش صنایع در حفاظت از منابع طبیعی و کاهش اثرات فعالیت‌های تولیدی بر محیط پیرامون است. در دنیای امروز، توسعه میزان تعهد بنگاه‌های اقتصادی به حفظ محیط زیست، مدیریت منابع و مسئولیت‌پذیری اجتماعی تعریف می‌شود. در همین چارچوب، مفهوم «تولید پایدار» به عنوان راهکاری برای ایجاد توازن میان رشد اقتصادی، حفظ منابع طبیعی و تأمین نیازهای نسل‌های آینده مطرح شده است.
صنعت فولاد به دلیل مصرف انرژی، آب و مواد اولیه، یکی از صنایعی است که بیش از گذشته با الزامات زیست‌محیطی مواجه است. از همین رو در سال‌های اخیر مفهوم «فولاد سبز» در جهان مورد توجه قرار گرفته است؛ رویکردی که بر کاهش انتشار کربن، بهینه‌سازی مصرف انرژی، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، مدیریت پسماندها و بازچرخانی آب استوار است. هر اندازه یک واحد فولادی بتواند مصرف منابع را کاهش دهد و بهره‌وری زیست‌محیطی خود را افزایش دهد، به اهداف تولید پایدار نزدیک‌تر خواهد شد.
در این میان، فولاد خوزستان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد کشور، طی سال‌های اخیر پایبندی به الزامات و استانداردهای زیست‌محیطی را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند تولید در دستور کار قرار داده است. رویکرد این شرکت در اجرای پروژه‌های اصلاحی و بهبود مستمر در حوزه محیط زیست نشان می‌دهد که حفاظت از منابع طبیعی و کاهش اثرات زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی، به یک اصل پایدار در سیاست‌های تولیدی این مجموعه تبدیل شده است.
یکی از مهم‌ترین محورهای این اقدامات، مدیریت مصرف آب و کاهش وابستگی به منابع آبی استان است. اجرای پروژه‌های تصفیه و بازچرخانی پساب صنعتی، بازیابی آب در سامانه هیدروسیکلون‌ها و کاهش هدررفت آب در فرآیندهای تولید، از جمله اقداماتی است که با هدف کاهش برداشت از رودخانه کارون دنبال شده است. در شرایطی که خوزستان سال‌های متوالی با خشکسالی و تنش آبی مواجه بوده، چنین پروژه‌هایی تنها یک اقدام صنعتی نیست، بلکه گامی در جهت حفاظت از منابع حیاتی استان محسوب می‌شود.
در حوزه کنترل آلاینده‌ها نیز فولاد خوزستان مجموعه‌ای از پروژه‌های زیست‌محیطی را در دستور کار قرار داده است. توسعه سامانه‌های غبارگیر، اجرای طرح‌های کنترل انتشار گردوغبار در محل دپوی مواد اولیه، استفاده از پساب برای شست‌وشوی محوطه‌ها و سایر برنامه‌های کاهش آلایندگی، بخشی از اقداماتی است که با هدف بهبود کیفیت هوا و کاهش اثرات زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی انجام شده است.
توسعه و نگهداری ۵۵۰ هکتار فضای سبز در محوطه شرکت نیز از دیگر اقدامات قابل توجه فولاد خوزستان به شمار می‌رود؛ مساحتی که بیش از پنج برابر الزامات قانونی تعیین‌شده برای این مجموعه است. این کمربند سبز علاوه بر کمک به کاهش آثار آلایندگی، نقش مهمی در بهبود کیفیت هوا، تثبیت خاک و ارتقای شرایط زیست‌محیطی منطقه ایفا می‌کند.
در کنار این اقدامات، بازیافت بخش قابل توجهی از پسماندهای صنعتی، استفاده مجدد از مواد قابل بازیافت در چرخه تولید و برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های انرژی از جمله نیروگاه‌های سیکل ترکیبی و خورشیدی، نشان می‌دهد که نگاه به محیط زیست در فولاد خوزستان به تدریج به بخشی از راهبرد توسعه و پایداری شرکت تبدیل شده است.
بی‌تردید مسیر دستیابی به فولاد سبز و تولید پایدار همچنان ادامه دارد و نیازمند توسعه فناوری‌های نوین، پایش مستمر، شفافیت اطلاعات و سرمایه‌گذاری‌های جدید است. با این حال، آنچه امروز اهمیت دارد شکل‌گیری رویکردی است که در آن حفاظت از محیط زیست در تقابل با تولید قرار نمی‌گیرد، بلکه به عنوان یکی از ارکان توسعه صنعتی مورد توجه قرار می‌گیرد. تجربه فولاد خوزستان نشان می‌دهد که صنعت می‌تواند در کنار تولید و اشتغال‌آفرینی، نسبت به منابع طبیعی و محیط پیرامون نیز مسئولانه عمل کند؛ مسیری که آینده توسعه پایدار در خوزستان و کشور، بیش از هر زمان دیگری به آن وابسته است.
