حذف حجم مبنا پس از دو دهه؛ گام مهم سازمان بورس در اصلاح ریزساختار بازار

تریتا نیوز /سید محمدتقی پور مقیم/مدیر سرمایه‌‌گذاری صندوق‌های با درآمد‌ثابت شرکت تامین سرمایه تمدن

پس از بیش از 20 سال، یکی از محدودیت‌های ریزساختاری بازار سرمایه مرتفع گردید و از ابتدای دی‌ماه 1404، حجم مبنا برای شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و فرابورس برابر با یک سهم تعیین می‌گردد. از ابتدای دهه 80 تاکنون و به منظور افزایش قابلیت اتکای قیمت‌ها در بازار سرمایه، مکانیزم حجم مبنا در بازار سرمایه کشور عملیاتی گردیده است که با توجه به عمق کم بازار سرمایه در آن سال‌ها تصمیمی مناسب در آن مقطع زمانی بود که آثاری همچون کاهش نوسانات شدید قیمتی و افزایش شفافیت قیمتی بدلیل متاثر شدن قیمت‌ها از حجم معاملات و عدم تاثیرپذیری از دستکاری‌های قیمتی داشته است. در کنار این موارد، عدم واکنش سریع قیمت به اخبار، عدم امکان استفاده از فرصت‌های سرمایه‌گذاری در کوتاه مدت، مشکلات مربوط به نقدشوندگی سهام مخصوصاً در روندهای نزولی و کاهش میزان کارایی بازار می‌گذاشت از آثار منفی حجم مبنا می‌باشد که این موارد بر تحلیل‌های بازار بویژه تحلیل تکنیکال اثر منفی بسزایی داشته است.

در خصوص رفع محدودیت حجم مبنا دو شیوه عملیاتی متصور می‌باشد. در شیوه اول، حذف محدودیت حجم مبنا برای شرکت‌های با ارزش بازار بالا در بازار سرمایه که نقدشوندگی لازم در نمادهای معاملاتی آنها وجود دارد عملیاتی می‌شود و پس از آن به مرور شرکت‌های دیگر هم به این گروه اضافه گردند. ولی در شیوه دوم که از ابتدای دی‌ماه در بازار سرمایه ایران عملیاتی می‌گردد، حجم مبنا برای کلیه شرکت‌های حاضر در بازار سرمایه حذف می‌گردد. موفقیت شیوه دوم در گرو نقدشوندگی بالای سهام که متاثر از ارزش بازار بالای سهام و حضور موثر سهامداران عمده و فعالان بازار در آن نماد است، بازارگردان‌های فعال و هم‌چنین مکانیزم‌های کنترلی در جهت نظارت بر عدم دستکاری قیمت‌ها و جلوگیری از نوسانات غیرمتعارف در قیمت‌ها است. مورد دیگری که باید توسط مراجع تصمیم‌گیر بازار سرمایه مورد توجه قرار گیرد این است که تغییر حاصله در میان مدت دستخوش تغییرات نگردد و تحولات صورت گرفته که نیازمند حمایت از بازار باشد منجر به تغییر در دستورالعمل جدید نگردد.

با توجه به حذف حجم مبنا، قانون گره معاملاتی که مشمول سهام با صف‌های خرید و فروش و عدم معامله بعنوان درصدی از حجم مبنا در روزهای متوالی می‌شد، نیز لغو می‌گردد.

در خصوص دیگر اجزای ریزساختارهای بازار، اقداماتی طی ماه گذشته صورت پذیرفت و امکان معاملات در بستر مرحله پایان معاملات ( TAL ) فراهم گردیده است. از دیگر موضوعات مطرح در خصوص ریزساخت های بازار، موضوع دامنه نوسان است که در حال حاضر برای سهام و صندوق‌های سهامی در دامنه منفی و مثبت سه درصد و برای صندوق‌های اهرمی در دامنه منفی و مثبت چهار درصد است. در این خصوص هم پیبشنهاد می‌گردد که ضمن افزایش دامنه ایستای فعلی به اعدادی در حدود 10 درصد، دامنه پویا در محدوده دامنه 3 درصدی فعلی ایجاد شود و پس از قرار گرفتن سفارشات در مرز منفی یا مثبت دامنه‌ای، پس از برگزاری حراج دامنه پویای جدید اعمال شود.

منبع: بورس24