مواد معدنی و نقش آن ها در سلامت انسان

کلی برای فعالیت تمام بخش های بدن مورد استفاده قرار می گیرند

مواد معدنی و نقش آن ها در سلامت انسان

به عنوان مثال بدن از عنصر روی برای تولید بیش از ۱۰۰ آنزیم از جمله آنزیم های گوارشی، تولید پروتئین، تبدیل مواد غذایی به انرژی، تولید اسپرم و غیره، از کلسیم برای تولید ناقل های شیمیایی بین سلولی، تبدیل چربی به انرژی و برای ترمیم استخوان ها و دندان ها، از آهن برای تولید گلبول های قرمز خون، از منیزیم برای تنظیم ضربان قلب و فشار خون، تولید ATP، تولید بیش از ۴۰۰ آنزیم و غیره استفاده می نماید.

به عبارتی هر یک از مواد معدنی نقش های متعددی در بدن ایفا می نمایند که به طور مختصر به برخی اشاره شد. بسیاری از بیماری ها و مشکلات ارتباط مستقیم با عدم توازن میزان مواد معدنی در بدن دارند که در ادامه این مقاله درباره آن بیشتر صحبت خواهیم کرد.

مواد معدنی را می توان به ۳ دسته تقسیم نمود:

۱٫ مواد معدنی ماکرو (اصلی):

به مواد معدنی گفته می شود که بدن به مقادیر زیادی از آن ها نیاز دارد و شامل: کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم، فسفر و گوگرد می باشد.

۲٫ مواد معدنی کمیاب:

که بدن به میزان کم جهت متابولیزم و انجام فعالیت های بیوشیمیایی به آن ها نیاز دارد و شامل: آهن، منگنز، مس، روی، کرم، سلنیوم، ید و غیره می باشد.

۳٫ فلزات سمی:

موادی معدنی هستند که هیچ نقش مفیدی در بدن ایفا نمی نمایند و با جایگزین شدن به جای مواد معدنی مفید سبب اختلال در متابولیزم و فعالیت بخش ها، اندام ها و بروز بیماری ها و حتی مشکلات ژنتیکی می گردند. امروزه به دلیل آلودگی محیط زیست انسان با بیشترین حجم این مواد در طول تاریخ مواجه است. این فلزات عبارتند از: جیوه، سرب، آرسنیک، کادمیوم، آلومینیوم و تعدادی دیگر.

مواد معدنی ماکرو و مواد معدنی کمیاب:

همان طور که گفته شد این عناصر جز مواد ضروری و مفید برای بدن انسان می باشند، کمبود هر یک از آن ها منجر به اختلال در متابولیزم بدن، تولید هورمون ها و آنزیم ها و بروز بیماری های مختلف می گردد، به عنوان مثال کمبود آهن باعث کم خونی و یا کمبود کلسیم سبب پوکی استخوان می گردد.

ازدیاد این دسته از مواد معدنی نیز سبب بروز مشکلاتی در بدن انسان می گردد به عنوان مثال میزان ذخایر آهن در بدن در حدود ۴ گرم می باشد و اگر شخصی بیش از حد منابع غذایی که حاوی آهن می باشد مانند گوشت قرمز، تخم مرغ و غیره مصرف نماید آهن مازاد که جذب بدن شده با جایگزین شدن به جای سایر عناصر سبب بروز مشکلات و بیماری ها مختلف می گردد.

از بیماری های مرتبط با ازدیاد آهن می توان بهریزش مو، دیابت، کبد چرب، مشکلات صفرا، خشونت و مشکلات عصبی، فشار خون بالا، ناراحتی های قلبی، کم کاری تیروئید و غیره اشاره نمود. جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله ازدیاد آهن را مطالعه نمایید.

فلزات سمی:

امروزه با توجه به آلودگی محیط زیست بدن همه افراد دارای مقداری از این فلزات می باشند، این فلزات از طرق مختلف وارد بدن انسان می شوند به عنوان مثال سرب و کادمیوم از طریق تنفس دود اتومبیل ها، جیوه از طریق خوردن بیش از حد غذاهای دریایی و غیره. وقتی میزان این فلزات در بدن افزایش یابند سبب بروز انواع بیماری های جسمی و روانی می گردند.

بدن یک فرد سالم قابلیت آن را دارد که از طریق کبد، کلیه ها و تعرق از طریق پوست فلزات سمی را دفع نماید، ظاهرا مشکل زمانی ایجاد می شود که اعضای دفع سموم به دلایلی از قبیل: فرسوده شدن با بالا رفتن سن و غیره توان خود را برای دفع کامل سموم از دست می دهند و یا زمانی که بدن انسان در معرض این فلزات برای مدت طولانی قرار می گیرد..

این فلزات شروع به تجمع در اندام های بدن می نمایند، به عنوان مثال زندگی طولانی مدت در شهرهایی که با آلودگی شدید هوا روبرو هستند سبب افزایش میزان سرب و کادمیوم در بدن و بروز بیماری های مرتبط با آن ها می گردد.

در زیر برای مثال نام برخی از فلزات سمی و علایم و بیماری های مرتبط با ازدیاد آن ها را می نویسم:

آرسنیک:

علایم مرتبط با ازدیاد آن در بدن عبارتند از: بی اشتهایی، ضعف، اسهال، کراتوز، درماتیت، ریزش مو، گلو درد، آسیب های کلیوی، سردرد، سرگیجه، اسپاسم عضلانی، بی حسی دست ها و پاها، تب، رنگ پریدگی، زردی، درد شکم، تب خال.

کادمیوم:

علایم مرتبط با ازدیاد آن در بدن عبارتند از: تصلب شرایین، اختلال در گردش خون، فشار خون بالا، نارسایی قلبی، سرطان، هیپوگلیسمی، دیابت، درد استخوان، پوکی استخوان، مشکلات تاندون، از دست دادن حس چشایی، تاخیر در بهبود زخم ها، سردردهای میگرنی، پسوریازیس، نارسایی کلیه.

سرب:

علایم مرتبط با ازدیاد آن در بدن عبارتند از: کاهش توان مغزی و آی کیو، کوری، تشنج، ناشنوایی، آنسفالیت، صرع، بی خوابی، دیستروفی عضلانی، بیماری پارکینسون، سرگیجه، تصلب شرایین، کولیک، یبوست، از دست دادن وزن، ناباروری در مردان، سرطان، دیابت، هیپوگلیسمی، اضطراب، تمرکز ضعیف، نوسانات خلقی، کابوس دیدن، آلوپسی و پوکی استخوان.

علل برهم خوردن توازن مواد معدنی در بدن چیست؟

فاکتورهای متعددی سبب برهم خوردن توازن(کمبود یا ازدیاد) مواد معدنی در بدن انسان می شوند از جمله:

۱٫ تغدیه نادرست ۲٫ کاهش کیفیت مواد غذایی (از میوه ها گرفته تا گوشت دام ها و طیور) ۳٫ زندگی پر استرس ۴٫ مصرف الکل و استعمال دخانیات ۵٫ آلودگی محیط زیست نیز باعث افزایش برخی فلزات سمی از جمله جیوه، کادمیوم، آرسنیک، سرب و… در بدن انسان می گردد.

۶٫ مصرف بدون بررسی مکمل های غذایی ۷٫ عوامل مادرزادی: بسیاری از کودکان به دلیل تغذیه نادرست و یا مصرف بدون بررسی مکمل های غذایی توسط مادران باردار با عدم توازن میزان مواد معدنی به دنیا می آیند که وقتی به سنین بالاتر می رسند عوارض ناشی از آن مانند ریزش مو و غیره نمایان می شود.

آیا امکان تنظیم مجدد میزان مواد معدنی در بدن وجود دارد؟

بله، ابتدا باید میزان هر یک از مواد معدنی در بدن اندازه گیری شود سپس با تنظیم برنامه غذایی و استفاده از مکمل های غذایی به تنظیم مجدد آن ها می پردازیم، در مواردی که میزان برخی از مواد معدنی بیش از حد می باشد استفاده از روش های طبیعی دفع مواد زائد از بدن مانند سونا درمانی توصیه می شود.