نسل چهارم PCIe به مادربردهای نسل قبل AMD راه نمی‌یابد

AMD سرانجام تأیید کرد ماردبردهایی با تراشه‌ی B350 ،X370 ،X470 و A320 از فناوری PCIe 4.0 پشتیبانی نخواهد کرد و فقط مادربردهایی با تراشه‌ی X570 از این امکان بهره‌ می‌برند.

یکی از جنبه‌های مهم پردازنده‌های سری ۳۰۰۰ رایزن که در ماه آینده عرضه می‌شود، پشتیبانی از استاندارد ارتباطی نسل چهارم PCIe است. این استاندارد ارتباطی با ارائه‌ی پهنای باند دوبرابر و گستره‌ی وسیعی از بهبودها درمقایسه‌با نسل پیشین خود، جایگزین استاندارد PCIe 3.0 خواهد شد. ترکیب آخرین فناوری‌ها با مادربردهای فعلی و جدید AM4 همواره حواشی و مسائلی با خود به‌همراه داشته است. AMD با ارسال مطلبی در وب‌سایت Reddit این‌بار این موضوع را تا حدودی شفاف کرده است؛ شفافیتی که شرکای تجاری AMD نیز بر آن صحه گذارده‌اند.

گذر از استاندارد PCIe 3.0 و حرکت به‌سوی استاندارد جدید PCIe 4.0 روی مادربرد چندان پیچیده و دشوار نیست. برای این منظور لازم است راهبردهای سیگنال‌دهی در مسیرهای ارتباطی میان پردازنده و اسلات‌های PCIe مطابق با استاندارد جدید تنظیم و برآورده شود. اگر مادربرد PCIe 3.0 از ابتدای کار به‌خوبی مهندسی شده باشد و از ارتباطات PCIe 3.0 به‌درستی پشتیبانی کند، احتمال آن وجود دارد که امکان ارسال سیگنال‌های PCIe 4.0 در همان مسیرهای ارتباطی برد و بدون هیچ خللی فراهم باشد. بااین‌حال، همه‌ی مادربردهای PCIe 3.0 به این خوبی مهندسی نشده است. مشکل از جایی شروع می‌شود که برخی از این مادربردها در ارسال سیگنال‌های مطابق استاندارد PCIe 4.0 به‌درستی عمل می‌کنند؛ اما دراین‌میان، بردهایی هم وجود دارد که تنها و گاه با دشواری امکان پشتیبانی از سرعت‌های سیگنال‌دهی PCIe 3.0 را دارند.

تا پیش از رونمایی رسمی پردازنده‌های سری ۳۰۰۰ رایزن، بسیاری از کاربران درباره‌ی پشتیبانی مادربردهای قدیمی‌تر با تراشه‌های X470 و X370 و حتی انواع ارزان‌تر تراشه‌های دردسترس از استاندارد ارتباطی PCIe 4.0 گمانه‌زنی‌هایی کرده بودند. کاربرانی که مادربردهای پرقدرت و گران‌قیمتی با سوکت AM4 و اسلات‌های PCIe 3.0 در بازار کنونی می‌خریدند، بر این باور بودند که محصولشان از طراحی مطلوبی برای پشتیبانی از نسل چهارم PCIe نیز برخوردار است و این امکان به‌زودی و در به‌روزرسانی بایوس در چنین محصولاتی فراهم شود. حتی در برخی مادربردهای برند گیگابایت گزینه‌هایی در بایوس برای پشتیبانی از PCIe 4.0 اضافه و رؤیت شد. با تمام این اوصاف، AMD رسما آب پاکی را روی دست هواداران خود ریخت و اعلام کرد تحقق این ایده در مادربردهای فعلی منتفی است.

بر‌این‌اساس، تنها مادربردهایی که امکان پشتیبانی از استاندارد نسل چهارم PCIe را در آینده دارند، مادربردهایی با تراشه‌ی سری ۵۰۰ هستند که تنها نمونه‌ی فعلی آن تراشه AMD X570 است. البته، انتظار می‌رود خط‌تولید تراشه‌های B550 نیز به‌زودی راه‌اندازی شود و تا اواخر امسال، حضور این تراشه‌ها در بازار را شاهد باشیم. این تراشه‌ها برای پشتیبانی از PCIe 4.0 تأیید صلاحیت شده‌اند و شواهد گویای آن است که هیچ‌کدام از تراشه‌های قدیمی‌تر وارد این فهرست نخواهند شد. AMD قصد ندارد با تکیه بر میزان کیفیت مادربردهای قدیمی در بازار سردرگمی و التهاب ایجاد کند و باعث شود برخی کاربران در مادربردهای فعلی خود از مزایای استاندارد جدید بهره‌مند شوند و دیگران این امکان را نیابند.

رابرت هالوک، یکی از مدیران محصولات رایزن AMD، با ارسال مطلبی در Reddit می‌گوید:

مادربردهایی با تراشه‌های قدیمی‌تر از X570 از PCIe Gen 4 پشتیبانی نخواهد کرد. هیچ تضمینی وجود ندارد مادربردهای قدیمی‌تر بتوانند با اطمینان از پسِ اجرای الزامات سیگنال‌دهی دقیق‌تر استاندارد ارتباطی نسل چهارم برآیند. به‌بیان‌ساده، نمی‌توانیم کاربران خود را با ترکیبی از گزینه‌های «آری و خیر و شاید» در بازار مادربردهای قدیمی‌تر سردرگم کنیم. ظرفیت ایجاد التهاب و سردرگمی در چنین بازاری بسیار زیاد است. زمانی‌که آخرین نسخه‌های بایوس مادربردهای قدیمی برای پشتیبانی از نسل سوم پردازنده‌های رایزن از راه برسد، پشتیبانی هم‌زمان از نسل چهارم PCIe دیگر گزینه‌ای محتمل نخواهد بود. ما مایل به پشتیبانی از این استاندارد در محصولات قدیمی‌تر خود بودیم؛ اما ریسک چنین کاری بسیار زیاد است.

این گفته‌ها در یک کلام به این معنا است که چنانچه کاربری خواستار دسترسی کامل به نسل چهارم استاندارد ارتباطی PCIe است، باید به‌دنبال خرید مادربردی با تراشه‌ی به‌روز X570 باشد. با به‌روزرسانی بایوس تمامی مادربردهای X470 و X370، احتمالا امکان پشتیبانی از پردازنده‌های سری ۳۰۰۰ رایزن وجود دارد؛ اما باتوجه‌به پشتیبانی‌نکردن این مادربردها از استاندارد ارتباطی PCIe 4.0، این پردازنده‌ها فقط در حالت PCIe 3.0 ادامه‌ی کار خواهند داد.

دو مفهوم را می‌توان از این اخبار برداشت کرد: ۱. AMD با این کار دست رد به سینه‌ی همه کسانی زده که پول زیادی برای خرید مادربرد حرفه‌ای X370 یا X470 خرج کرده‌اند؛ ۲. حداقل تا پایان سال ۲۰۱۹، عرضه‌ی محصولات چندانی با پشتیبانی از استاندارد نسل چهارم PCIe در بازار سخت‌افزار را شاهد نخواهیم بود. پردازنده‌های گرافیکی Navi با پشتیبانی از اسلات‌های PCIe 4.0 امسال قرار است جایگزین سبد محصولات میان‌رده‌ی AMD با معماری پلاریس شود. پس، اگر کاربران در‌حال‌حاضر صاحب کارت گرافیک رده‌بالا باشند، بدون ارتقای کارت گرافیک فعلی خود به یکی از محصولات AMD Navi، با مشکل خاصی برای اجرای بازی‌های روز مواجه نخواهند شد. درمقابل، برای خرید SSDهای مقرون‌به‌صرفه‌ی PCIe 4.0 بهتر است تا سال آینده و عرضه‌ی کنترلرهای اختصاصی این استاندارد به بازار صبر کنیم. بنابراین، شاید بتوان گفت کاربران مادربردهای قدیمی‌تر AMD در شرایط فعلی، بدون دسترسی به استاندارد PCIe 4.0 چیز زیادی از دست نداده‌اند.