لوپوس؛ بیماری هزارچهرهای که با تشخیص زودرس قابل کنترل است
تریتا نیوز /به مناسبت ۲۰ اردیبهشتماه (۱۰ می)، روز جهانی لوپوس، روابط عمومی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران در گفتوگویی اختصاصی با دکتر نفیسهاسماعیلی، متخصص پوست ، عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی کشور و نیز استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، به بررسی ابعاد مختلف بیماری لوپوس، علائم پوستی و سیستمیک، عوامل تشدیدکننده و راههای کنترل این بیماری پرداخت.
دکتر اسماعیلی در ابتدای این گفتوگو با اشاره به ماهیت پیچیده بیماری لوپوس اظهار کرد: لوپوس اریتماتوز یک بیماری خودایمنی و مولتیارگان است که میتواند بخشهای مختلف بدن از جمله پوست، مفاصل، کلیهها، سیستم تنفسی، خون و حتی سیستم عصبی مرکزی را درگیر کند. به گفته وی، تنوع گسترده علائم باعث شده است که از لوپوس با عنوان «بیماری هزارچهره» یاد شود.
وی با بیان اینکه پوست یکی از مهمترین ارگانهای درگیر در این بیماری است، افزود: ضایعات پوستی لوپوس معمولاً به صورت پلاکهای قرمز همراه با پوستهریزی، آتروفی و گاهی برجستگی حاشیه ضایعات ظاهر میشوند و اغلب در نواحی در معرض آفتاب مانند صورت، گونهها، گردن و شانهها دیده میشوند. دکتر اسماعیلی تأکید کرد که حساسیت به نور خورشید از ویژگیهای مهم این بیماری است و اشعه فرابنفش میتواند موجب شروع یا تشدید علائم شود.
این متخصص پوست با اشاره به انواع لوپوس پوستی تصریح کرد: لوپوس میتواند به شکل حاد، تحتحاد یا مزمن بروز کند. در نوع حاد، قرمزی دوطرفه گونهها که به «راش پروانهای» معروف است، از علائم شاخص بیماری به شمار میرود. همچنین برخی بیماران ممکن است دچار زخمهای دهانی طولانیمدت، ریزش مو و حتی ریزش موی اسکاردهنده شوند که در صورت عدم درمان بهموقع میتواند دائمی باشد.
عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی با تأکید بر نقش عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز بیماری گفت: علاوه بر زمینههای ژنتیکی، عواملی مانند استرس، مصرف سیگار، برخی داروها و عفونتهای ویروسی میتوانند در ایجاد یا تشدید لوپوس نقش داشته باشند. وی افزود: استرس از طریق تأثیر بر سیستم ایمنی بدن میتواند شدت بیماری را افزایش دهد.
دکتر اسماعیلی درباره روند تشخیص بیماری توضیح داد: در مواردی که ضایعات پوستی واضح باشند، تشخیص بیماری توسط متخصص پوست و با نمونهبرداری پوستی تأیید میشود؛ اما زمانی که ارگانهای داخلی مانند کلیه یا مفاصل درگیر باشند، ممکن است تشخیص بیماری با تأخیر انجام شود. به همین دلیل آگاهی مردم نسبت به علائم اولیه بیماری اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به اینکه لوپوس در زنان شایعتر است، خاطرنشان کرد: این بیماری در مردان، کودکان و حتی نوزادان نیز ممکن است مشاهده شود. همچنین به دلیل اختلالات سیستم ایمنی و مصرف برخی داروهای سرکوبکننده ایمنی، احتمال بروز عفونتها در بیماران افزایش پیدا میکند و لازم است بیماران تحت نظر پزشک باشند.
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با رد برخی باورهای نادرست درباره لوپوس گفت: برخلاف تصور عمومی، لوپوس بیماری غیرقابلکنترل نیست و بسیاری از بیماران با تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و پیگیری منظم میتوانند زندگی طبیعی، فعالیت اجتماعی و حتی بارداری موفق داشته باشند.
وی در پایان مهمترین توصیه به بیماران را پرهیز از تماس مستقیم با نور خورشید و استفاده مداوم از ضدآفتابهای با پوشش بالا عنوان کرد و افزود: مراجعه زودهنگام به پزشک و شروع سریع درمان، نقش بسیار مؤثری در کنترل بیماری و جلوگیری از عوارض آن دارد.
