درجه تب کودک چه موقع اورژانسی می شود؟
تب کودک برای آنها کابوس است و به محض اینکه تبسنج یک درجه تب را نشان میدهد شب را تا صبح بالای سر کودک بیدار مینشینند و مرتب تبش را اندازه میگیرند تا دچار تشنج نشود.
اما درست در همین مواقع است که باید خونسردی خودتان را حفظ کنید. بسیاری از والدین تب را موردی خطرناک میدانند اما متخصصان معتقدند در خیلی از موارد تب مشکل حادی نیست. دکتر اکبر کوشانفر، متخصص اطفال و استاد دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه شهید بهشتی درباره تب نوزادان و کودکان بیشتر توضیح میدهد.
تب چیست؟
برای درک درست اینکه تب چیست ابتدا باید سراغ هیپوتالاموس که غدهای در مغز است برویم. این غده که در وسط پایه مغز واقع شده مثل یک ترموستات عمل میکند. این ارگان با درک صحیح میزان دمای مناسب برای بدن پیامی را به سیستمهای عصبی ارسال و آنها را برای رسیدن به دمای مطلوب آماده میکند. دمای طبیعی بدن ۳۷درجه سانتیگراد است البته در برخی افراد اندکی درجه حرارت بدن بالاتر یا پایینتر است.
همچنین دمای بدن در طول شبانهروز متغیر است؛ در صبح اندکی پایینتر و در عصر اندکی بالاتر میرود. وقتی ویروسی وارد بدن و خون کودک شود موجب تغییراتی در خون و گلبولهای سفید و درجه حرارت بالا برای دفاع میشود. هیپوتالاموس با درک این موضوع به سیستم عصبی دستور میدهد درجه حرارت بدن بالا برود و دمای بدن ممکن است از ۳۸ تا ۴۰ درجه برسد.
درجه تب کودک چه موقع اورژانسی می شود؟
تب عفونی، استامینوفن نمیخواهد
گاهی اوقات در کودکان کمتر از ۴ سال به علت عفونتهای گوش و در کودکان بالای ۴ سال به علت سینوبرونشیت علائم بالینی تب و سرفه طول میکشد. بیشتر محققان و پزشکان معتقدند تب برای کودکان مشکل جدی تلقی نمیشود و تا زمانی که کودک تب دارد و بیقرار است احتیاج به داروی مسکن تببر ندارد. ثابت شده تب یک عامل دفاعی بدن بوده و دوره بیماری را کوتاهتر میکند و پایین آوردن تب دوره بهبود بیماری را در کودکان به شدت کند میکند.
بدن برای افزایش درجه حرارت خون مجبور است ۰۱درصد به سوخت و ساز خون بیفزاید و افزایش متابولیسم بدن باعث دفع بسیاری از سموم نهفته در بافتها میشود. در این صورت توصیه میشود در مورد تب بیماریهای عفونی و تب واکسیناسیون استامینوفن تجویز نشود که دفاع بدن در مقابل میکروبها نیز کمتر شود.
چقدر استامینوفن؟
استامینوفن به عنوان مسکن و تببر مصرف زیادی دارد و در موارد لزوم باید مصرف شود چون ۰۵درصد مسمومیتهای دارویی با استامینوفن اتفاق میافتد. استامینوفن عمدتا به وسیله کبد متابولیزه میشود. علائم مسمومیت خفیف بالینی مانند تهوع، رنگپریدگی و خستگی بروز میکند که به وسیله دفع استامینوفن غیرسمی از راه ادرار علائم بهبود مییابد. استامینوفن برای رفع تب کودکان زیر یکسال بر حسب وزن ۵۱-۰۱ قطره ۶-۴ ساعت و در کودکان بزرگتر از ۲ سال ۵ میلیلیتر معادل یک قاشق مرباخوری ۶-۴ ساعت یکبار برای زمانی که کودک تب بالاتر از ۵/۸۳ دارد در دوران تب و سرماخوردگی تجویز میشود.
شربت ایبوپروفن داروی مناسب مسکن و تببر برای کودکانی است که تب و درد عفونت گوش دارند و بر حسب وزن هر ۸-۶ ساعت یک قاشق مرباخوری در موارد تب بالا یا همراه استامینوفن در موارد ضروری تجویز میشود. اگر تب ۰۳ تا ۵۴ دقیقه بعد از مصرف دارو ادامه یافت برای اطمینان از کافی بودن دارو، دوز دارو و پیمانهای را که با آن دارو را به کودک دادهاید، کنترل کنید. در صورتیکه میزان داروی داده شده کافی باشد ممکن است بدن کودک به دارو جواب نداده باشد. اگر استامینوفن ظرف یک ساعت تب را پایین نیاورد، برای استفاده از داروی دیگر با پزشک مشورت کنید.
اندازهگیری تب و پایین آوردن آن
استفاده از درجههای اندازهگیری تب وسیله مناسبی برای اندازهگیری دمای بدن است. برای بچهها به هیچوجه دماسنج را در دهان یا مقعد قرار ندهید چراکه خطرناک است و ممکن است شکسته شود. درجه را زیربغل کودک قرار دهید و هر دمایی را که مشاهده کردید، یک درجه به آن اضافه کنید، یعنی اگر درجه تب کودک شما را ۳۸ نشان داده، در حقیقت او ۳۹ درجه تب دارد.
پاشویه یکی از روشهای سنتی برای کاهش تب است که هنوز هم به خانوادهها توصیه میشود. والدین میتوانند دستمالی را با آب شیر خیس کنند و روی سر و بدن بچه قرار دهند. حمام کردن روش مناسبی برای کاهش تب نیست چراکه بچه بیمار است و توان بالایی ندارد و حفظ و کنترل او در این حالت کار سختی است و ممکن است زمین بخورد.
تب فایده هم دارد!
محققان به این نتیجه رسیدهاند بدن انسان از تب به عنوان یک سپر دفاعی استفاده میکند و افزایش درجه حرارت برخی میکروبها و ویروسها را از بین میبرد و تب یکی از نشانههای خوب بالینی برای آگاهی والدین و پزشک از وجود بیماریهای عفونی است و بدون وجود تب پیشبینی عفونت در بدن بسیار سخت و پیچیده خواهد بود. گاهی اوقات به دنبال تب، لرز ایجاد میشود و با وجود تب و پوشاندن کودک با پتو، او احساس سرما و لرز میکند.
چه زمان به پزشک مراجعه کنید؟
در برخی موارد در صورت بروز تب باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید. مهمترین موارد عبارت است از: تب بالای ۳۸ درجه در کودکان زیر ۳ ماه، تب بالای ۲/۳۸ در کودکان ۳ تا ۶ ماه، تب بالای ۸/۳۸ در کودکان بالای ۶ ماه. اگر تب با علائمی مانند تهوع و استفراغ، خشکی دهان، بیقراری شدید، رنگپریدگی، سردرد شدید، تورم مفاصل، سفتی گردن، درد شدید شکم، برجسته شدن قسمتهای نرم سر، کاهش سطح هوشیاری و مشکلات تنفسی همراه باشد باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کرد.
رابطه تب و آسیب مغز
واقعیت این است که تب آسیبی به مغز وارد نمیکند. در فردی با عملکرد طبیعی مغز تب یک واکنش طبیعی به عفونت است. همانطور که گفته شد هر مغز طبیعی یک ترموستات داخلی برای پیشگیری از بالا رفتن دمای بدن و آسیب به مغز دارد.
آسیب مغز تنها زمانی اتفاق میافتد که تب بیش از حد و شوک گرمایی ایجاد شود. تب بیش از حد زمانی بروز میکند که مغز توان تنظیم حرارت بدن را نداشته باشد یا فرد نتواند خود را خنک کند. اما تب در اثر بیماری یک فرایند طبیعی است و به هیچکدام از ارگانهای بدن آسیب نمیزند.
منبع: مجله سیب سبز
