بانکداری دیجیتالی، اقتصاد روستایی و برابری اجتماعی
پستبانک ایران در راستای این رویکرد، تمهیداتی اندیشیده و شرایط و الزامات کار را فراهم کرده است. گام نخست تدوین برنامهی راهبردی ۵ ساله است. در این برنامه، چشمانداز و اهداف و راهبردهای بانک بهدقت ترسیم و تصویرسازی شده است. چشمانداز بانک دارای دو بعد مهم است. بعد اول پیشرو بودن در بانکداری دیجیتال و ارایه خدمات مالی و پولی متناسب و موردنیاز به بخش ICT است. بعد دوم چشمانداز بانک ارائه خدمات پولی و مالی متنوع در مناطق روستایی و کم برخوردار است. این دو بعد همافزایی نیز خواهند داشت. بدین معنا که با گسترش بانکداری دیجیتالی، سرعت و کیفیت ارائه خدمات در مناطق روستایی فراهم میشود و زمینه برای گسترش و تعمیق شمول مالی فراهم میشود.
پستبانک ایران نقش محوری در گسترش شمول مالی در مناطق روستایی ایفا میکند. پستبانک حدود ۵۶۰۰ باجه فعال بانکی در مناطق روستایی دارد و به حدود ۳۰ درصد روستاها خدمات بانکی مستقیم و به بیش از ۸۵ درصد روستاها خدمات بانکی مستقیم و غیرمستقیم ارائه میکند. بیش از یکمیلیون ابزار الکترونیکی در دسترس مردم این مناطق دارد. روستائیان حدود ۶/۹ میلیون حساب بانکی نزد پستبانکایران دارند با توجه به ۲۰ میلیون جمعیت روستایی، ضریب شمول مالی حدود ۴۸ درصد است؛ بدین معنا که از هر ۱۰۰ نفر جمعیت روستایی ۴۸ نفر در پستبانک دارای حساب بانکی هستند که نشاندهنده تعمیق ارائه خدمات بانکی در مناطق روستایی است. ازنظر کیفیت، در حال حاضر، پستبانک ۳۳ خدمت پولی و مالی در این مناطق (کیفیت شمول مالی) ارائه میدهد. روزانه ۳ میلیون تراکنش در مناطق روستایی انجام میشود. متوسط ارزش هر تراکنش ۵/۵ میلیون ریال است. سرانه سپرده بانکی از معیارهای مهم برای تعمیق شمول مالی است. سرانه سپرده ۱۳ میلیون ریال است. این شاخصها نشاندهنده ظرفیت بالای بازار پول در مناطق روستایی است.
افزایش شبکه کاربران و تعمیق خدمات مالی از راهبردهای کلیدی پستبانکایران است. بیتردید افزایش اندازه شبکه کاربران، صرفههای مقیاس اقتصادی را تقویت خواهد کرد. ارزش اقتصادی با اندازه شبکه (تعداد کاربران) رابطه نمایی داشته و انتظار میرود با گسترش اندازه شبکه، آثار و پیامدهای آن بیشازپیش آشکار شود. درحالیکه تعداد سپردهها ۵ درصد رشد داشته ولی سرانه مبلغ سپردهها ۵۰ درصد رشد داشته است؛ بدین معنا که یک درصد افزایش شبکه، ارزش شبکه را ۱۰ برابر کرده است. در اقتصاد دیجیتالی، اقتصاد مقیاس طرف تقاضا بیش از اقتصاد مقیاس طرف عرضه اهمیت پیداکرده دارد. بدین معنا که افزایش نقاط تماس و دسترسی به خدمات پولی و توسعه شبکه کاربران بیش از آن اهمیت دارد.
پستبانکایران به دنبال بهرهبرداری از این مزیت در توسعه اندازه شبکه بانکی در مناطق روستایی با بهرهمندی از قابلیتهای بانکداری دیجیتال در کشور است. خوشبختانه ضریب نفوذ تلفن همراه و اینترنت در کشور ما بالاست و به همت و تلاش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات زیرساختهای لازم برای ارائه خدمات بانکداری اینترنتی و همراه در کشور فراهم شده است.
بیتردید توسعه بانکداری دیجیتال در روستا، گسترش اندازه شبکه کاربران، گسترش و تعمیق مالی در مناطق روستایی و کم برخوردار برکات زیادی را در پی خواهد داشت. ترددها برای انجام امور بانکی کاهش و باصرفه جویی مصرف سوخت به اقتصاد خانوار و کیفیت محیطزیست در اقتصاد ملی کمک خواهد کرد. افزون بر این، بازار پول روستایی به شبکه اقتصادی کشور تزریق و با ارائه تسهیلات خرد زمینه برای تولید و اشتغال پایدار فراهم خواهد شد. کاهش مهاجرتها و گسترش فعالیتها در مناطق روستایی از پیامدهای مهم توسعه بانکداری دیجیتال خواهد بود و با کاهش نابرابریهای اجتماعی، بهبود درآمد سرانه و کاهش فقر و همگرایی اقتصادی و رفاه اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.
