علائم و درمان سرطان روده بزرگ و کوچک چیست؟

روده بزرگ یا کولون اندامی عضلانی و لوله‌ای شکل با طول تقریبی یک متر و بیست و دو سانتیمتر (۴ فوت) است که از انتهای روده کوچک تا مقعد امتداد دارد.

علائم و درمان سرطان روده بزرگ و کوچک چیست؟

در حالت طبیعی بخش نخست یا راست روده بزرگ، موسوم به کولون صعودی یا بالارو، از بخش تحتانی راست شکم بالا می‌رود.

بخش بعدی، کولون عرضی، از سمت راست به چپ قسمت فوقانی شکم در حرکت است.پس از آن، بخش سوم یا کولون نزولی از قسمت چپ شکم رو به پایین می‌رود. سپس بخش S شکل کولون یا سیگموئید بقیه‌ی روده بزرگ را به راست روده (رکتوم) قرار گرفته در انتهای مقعد وصل می‌کند. روده بزرگ سه کارکرد اصلی دارد:

هضم و جذب مواد مغذی از غذا
تغلیظ مواد مدفوعی با جذب مایعات و الکترولیت‌های آن
انباشتن مواد مدفوعی و کنترل تخلیه آن

سرطان روده چیست؟

قسمت راست روده بزرگ نقش قابل توجهی در جذب آب و الکترولیت دارد، حال آن که قسمت چپ ذخیره و تخلیه مدفوع را به عهده دارد.تغییر شکل سلول‌های طبیعی منجر به سرطان روده می‌شود؛ این سلول‌های تغییریافته به شیوه‌ای غیرطبیعی رشد می‌کنند و تکثیر می‌شوند.

این سرطان‌ها در صورت درمان نشدن رشد می‌کنند و سرانجام در تمام دیواره روده منتشر می‌شوند و اندام‌ها و غدد لنفاوی مجاور را درگیر می‌کنند و در نهایت در اندام‌های دورتری مانند کبد، ریه، مغز و استخوان نیز منتشر می‌شوند.

سرطان‌ها به دلیل رشد غیرقابل کنترل و قابلیت انتشارشان خطرناکاند، به علاوه با گرفتن اکسیژن، مواد مغذی و فضای سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌های سالم منجر به نابودی آن‌ها می‌شوند.اکثر موارد سرطان‌ روده بزرگ تومورهای آدنوکارسینوم هستند که از غده‌هایی پوشاننده دیواره داخلی روده بزرگ تشکیل می‌شوند.

این تومورها را گاهی اوقات سرطان کولورکتال (سرطان روده بزرگ و راست روده) نیز می‌گویند که بیان کننده احتمال آسیب دیدن راست روده، بخش انتهایی روده بزرگ، است.

علت

علت سرطان روده در اکثر موارد مشخص نیست؛ در مجموع تغییر یافتن سلول‌های سالم منجر به بروز سرطان روده بزرگ می‌شود.

سلول‌های سالم رشد می‌کنند و به شیوه‌ای منظم به منظور حفظ عملکرد طبیعی بدن تقسیم می‌شوند.اما زمانی که سلول آسیب می‌بیند و سرطانی می‌شود، سلول‌ها همچنان، حتی علی‌رغم مورد نیاز نبودن سلول‌های جدید، تقسیم می‌شوند. این سلول‌های سرطانی به بافت طبیعی مجاور حمله می‌کنند و آن را نابود می‌سازند.

سرطان روده بزرگ اکثر اوقات در ابتدا به صورت توده‌های سلول‌های پیش‌سرطانی (پولیپ‌ها) روی لایه داخلی روده بزرگ نمود می‌یابد.پولیپ روده  یا به شکل قارچ یا مسطح و تخت هستند یا این که تورفتگی‌ای در دیواره روده بزرگ ایجاد می‌کنند. برداشتن پولیپ‌ها پیش از سرطانی شدنشان از بروز سرطان در روده بزرگ پیشگیری می‌کند.

جهش‌های ژن وارثتی، یکی از عامل‌های افزایش دهنده خطر ابتلا به سرطان روده کوچک و بزرگ، از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، اما این ژن‌های ارثی تنها به درصد اندکی از سرطان‌های روده بزرگ مربوط می‌شوند.

جهش‌های ژن وراثتی سرطان را اجتناب‌ناپذیر نمی‌سازد، اما احتمال ابتلا به آن را به میزان قابل ملاحظه‌ای افرایش می‌دهد. رایج‌ترین گونه‌های سندرم‌های سرطان روده بزرگ ارثی عبارتند از:پولیپوز آدنومتوز فامیلیال (FAP): این سندرم اختلالی نادر است. در این سندرم تشکیل هزاران پولیپ در لایه پوشش دهنده روده بزرگ و راست روده اتفاق می افتد.

این بیماری، در صورت درمان نشدن، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را پیش از ۴۰ سالگی به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.سرطان کولورکتال غیرپولیپی ارثی (HNPCC) یا سندرم لینچ: این سندرم خطر ابتلا به سرطان روده کوچک و بزرگ را افزایش می‌دهد و باعث بروز سرطان در سنین پایین ۵۰۰ سال می‌شود.

دو سندرم فوق و دیگر سندرم‌های سرطانی ارثی نادر را می‌توان با آزمایش ژنتیک تشخیص داد. چنانچه در خانواده سابقه ابتلا به سرطان روده بزرگ وجود دارد، با پزشک در مورد احتمال بروز سرطان مشورت کنید.

علایم و نشانه ها

سرطان راست روده و روده بزرگ به شیوه‌های گوناگون نمود می‌یابد؛ بنابراین در صورت رویارویی با هر یک از علائم زیر بی‌درنگ به پزشک مراجعه کنید. احتمال خونریزی راست روده یا دفع مدفوع خون‌آلود بسیار زیاد است.

از دیگر علایم سرطان روده می توان به موارد زیر اشاره کرد:اکثر بیماران معمولاً تمام خونریزی‌های مقعد را به اشتباه ناشی از بواسیر می‌دانند، و با این تشخیص نا آگاهانه و جدی نگرفتن آن مانع تشخیص زودهنگام سرطان روده می‌شوند.ممکن است خونریزی راست روده نهفته و مزمن باشد و به صورت کم‌خونی فقر آهن نمود یابد.

احساس خستگی مزمن و رنگ پریدگی به دلیل کم‌خونی.سرطان روده را معمولاً، اما نه همیشه، می‌توان با انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع تشخیص داد که در آن، نمونه‌های مدفوع برای بررسی وجود خون به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

زمان مراجعه به پزشک

به محض مواجه شدن با هر یک از علائم زیر بی‌درنگ به پزشک مراجعه کنید:

خون قرمز روشن روی دستمال توالت، کاسه توالت یا مدفوع پس از اجابت مزاج
تغییر خصوصیات مدفوع یا تعداد دفعات اجابت مزاج
احساس تخلیه نشدن کامل روده پس از دفع مدفوع
نفخ یا درد شکمی مداوم یا غیرقابل توضیح
کاهش وزن غیرقابل توضیح
استفراغ یا حالت تهوع مداوم یا غیرقابل توضیح

به محض رویارویی با هر یک از علائم زیر بی‌درنگ به نزدیک‌ترین مرکز فوریت‌های پزشکی مراجعه کنید:

خونریزی شدید راست روده
درد شدید غیرقابل توضیح شکم یا لگن (ناحیه کشاله ران)
استفراغ و ناتوانی در نگهداشتن مایعات

توجه کردن به علایم به منظور تشخیص زود هنگام و اقدام به درمان سرطان روده بسیار مهم می باشد.