«کار ایمن، محیط کار سالم»؛ ۸۴۰ هزار مرگ سالانه زنگ هشدار ریسکهای روانی–اجتماعی در محیط کار.
تریتا نیوز /گفتوگوی اختصاصی دکتر علی اصغر فرشاد استاد رشته بهداشت حرفه ای مرکز تحقیقات بهداشت کار دانشگاه علوم پزشکی ایران و عضو وابسته فرهنگستان علومپزشکی کشور با روابط عمومی این نهاد علمی به مناسبت روز جهانی ایمنی و بهداشت حرفه ای و سلامت شغلی ( ۲۸ آوریل مصادف با ۸ اردیبهشت ماه)
دکتر فرشاد در این گفتوگو با اشاره به شعار امسال سازمان بینالمللی کار، «کار ایمن، محیطکار سالم: مقابله با ریسکهای روانی–اجتماعی در محیط کار»، اظهار کرد که ایمنی شغلی در جهان امروز تنها شامل حفاظت فیزیکی نیست و بخش مهمی از آسیبهای شغلی ناشی از فشارهای روانی و اجتماعی محیط کار است.
عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی گفت: استرس شغلی، فرسودگی، تنشهای سازمانی، خشونت کلامی، بیثباتی شغلی و حجم کار غیرمنطقی از جمله عواملی هستند که سلامت کارکنان را در معرض خطر قرار میدهند و به همین دلیل ILO تأکید دارد که محیط کار سالم باید هم از بدن و هم از ذهن کارکنان حفاظت کند.
به گفته وی، گزارشهای بینالمللی نشان میدهد استرس شغلی، افسردگی و اضطراب از مهمترین عوامل کاهش بهرهوری و افزایش غیبت از کار هستند و به همین دلیل «کار ایمن» بدون توجه به ریسکهای روانی–اجتماعی مفهومی ناقص است.
استاد مهندسی بهداشت حرفه ای مرکز تحقیقات بهداشت کار دانشگاه علوم پزشکی ایران، ریسکهای روانی–اجتماعی را ناشی از طراحی شغل، شیوه مدیریت، فرهنگ سازمانی و تعاملات محیط کار دانست و عواملی همچون حجم کار بیش از حد، قدردانی ناکافی، نوبتکاری نامناسب، دورکاری بدون حمایت، تضاد با مدیر یا همکار، زورگویی و ناامنی شغلی را نمونههایی از این خطرات برشمرد.
دکتر فرشاد با اشاره به تحولات اخیر محیطهای کاری افزود: اقتصاد دیجیتال، توسعه دورکاری، فشار بهرهوری و تداخل کار و زندگی شخصی فشارهای روانی را افزایش داده و تجربه دوران پس از کووید–۱۹ نشان داده است که سلامت روان کارکنان بهطور مستقیم بر کیفیت خدمات، ایمنی و تابآوری سازمانی اثر میگذارد.
این متخصص حوزه سلامت شغلی به گزارش جدید ILO در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت: برای نخستین بار اعلام شد سالانه ۸۴۰ هزار مرگ به ریسکهای روانی–اجتماعی نسبت داده میشود. این گزارش تأکید دارد که استرس شغلی، فرسودگی، خشونت و آزار، ساعات کار طولانی و نبود کنترل بر کار از عوامل اصلی این پیامدها هستند.
به گفته وی، بیش از ۱۵ درصد بار جهانی بیماریهای روانی به محیط کار نسبت داده میشود و ۴۰ درصد از نیروی کار جهان درجاتی از استرس شغلی را تجربه میکنند.
عضو فرهنگستان علوم پزشکی افزود: گزارش ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ نیز راهکارهای عملی را ترسیم کرده و شامل تقویت قوانین ملی، ارزیابی ریسکهای روانی–اجتماعی، آموزش مدیران، ایجاد سیستمهای گزارشدهی امن، تقویت فرهنگ احترام و طراحی صحیح مشاغل است.
استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران پیامدهای بیتوجهی به این ریسکها را شامل اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، کاهش تمرکز، افزایش خطا و حوادث، بیماریهای قلبی–عروقی و کاهش رضایت از زندگی عنوان کرد و افزود که در سطح سازمانی نیز بهرهوری کاهش مییابد، غیبت افزایش مییابد و هزینههای جبران خسارت بالا میرود.
دکتر فرشاد در پایان تأکید کرد: «پیام اصلی شعار سال ۲۰۲۶ ILO این است که ایمنی شغلی بدون سلامت روان کامل نیست. سازمانهایی که میخواهند پایدار، بهرهور و انسانی باشند، باید مدیریت ریسکهای روانی–اجتماعی را هموزن خطرات فیزیکی جدی بگیرند. این موضوع نه یک شعار مناسبتی، بلکه یک ضرورت مدیریتی، اخلاقی و اقتصادی است.»
