کاربرد سلول های بنیادی در درمان لک و پیس

تریتانیوز : يك بيماري مهم كه از اختلال رنگدانه اي ناشي مي شود بيماري ويتيليگو يا برص لک و پیس مي باشد  كه در اين بيماري سلول هاي ملانوسيت حاوی رنگدانه های پوست (ملانین) هستند، توانايي توليد ملانين را از دست مي دهند و لكه هاي سفيد رنگي روي پوست ايجاد مي شود كه ظهور اين لكه ها بخصوص در نژاد ايراني كه تيپ پوستي اغلب افراد جامعه ۳ تا ۴ است ايجاد تفاوت رنگ فاحش كرده به ويژه در نواحي باز و در معرض ديد براي بيمار بسيار ناراحت كننده بوده و منشا مشکلات اجتماعی و روانی متعددی است.

دکتر نیلفروش زاده متخصص پوست و مو و رییس انجمن متخصصین پوست ایران درباره کاربرد سلول های بنیادی در درمان لک و پیس اظهارداشت: ويتيليگو يك بيماري اكتسابي وايديوپاتيك است كه به صورت نواحی و فاقد رنگ (دپيگمانته) با حدود مشخص تظاهر مي كند. محل هاي شايع درگير صورت،‌ دست، پا و مفاصل هستند. اگر چه هر محل حتي مخاط هم مي تواند درگير شود. با توجه به شيوع نسبتا بالاي آن در جامعه (۱درصد) تلاش هاي زيادي در زمينه توضيح علت اين بيماري انجام شده است،‌ به نظر مي رسد كه علت ويتيليگو چند فاكتوري باشد و معمول ترين علل آن، خود ایمنی،‌ عصبي،‌ خود تخريبي، بيوشيميايي يا ژنتيك هستند. ويتيليگو تاثير واضحي بر زيبايي فرد مي گذارد و مي تواند با ايجاد افسردگي، كاهش اعتماد به نفس، اختلال در شغل يابي و حتي طرد اجتماعي، استرس شديدي بر فرد بگذارد. درمان علت ويتيليگو در دسترس نيست ودرمان هاي معمول امروزي مستقيما بر جلوگيري از پيشرفت بيماري و رنگدانه دار کردن مجدد (رپيگمانتاسيون) استوار است. تاكنون تلاشهاي زيادي براي دستيابي به يك روش بي خطر و با دوام طولاني انجام گرفته است. استفاده از روش معمول PUVA (پسورالن همراه با اشعه UVA) و استروئيد هاي موضعي از جمله درمان هاي معمول اين بيماري است كه اين درمانهاي استاندارد موفقيت محدودي داشته است (۶۰درصد بيماران حدود ۲۵درصد رپيگمانتاسيون داشته اند.) از اين رو استفاده از روش جراحي پيوند ملانوسيت هاي كشت داده شده و يا تكثير يافته به عنوان يك تكينيك جديد مورد توجه پژوهشگران و پزشكان متخصص پوست دنيا قرار گرفته است. پيوند ملانوسيت شامل هر عمل است كه در آن ملانوسيت هاي خود فرد از نواحي غير درگير بدن به از نواحي درگير بدن پيوند زده مي شود. در چنين شرايطي و با اين روش ملانوسيت پيوند شده دوباره تكثير مي شود و توليد ملانين مي كند كه باعث رپیگمانتاسیون در ناحيه تحت درمان مي گردد. جراحي خط اول درمان در بيماري ويتيليگو نيست. و اين روش در موارد ويتيليگوي ثابت كه در درمان دارويي با شكست مواجه شده و يا مناطق شناخته شده اي كه با پاسخ ضعيف همراهند از جمله لب ها، ژنيتال، پلك و اندام تحتاني، کاربرد دارد.

رییس انجمن متخصصین پوست در موردکاربرد روش جراحی و تکنیک های مختلف آن گفت:در یک روش درماني، ابتدا قطعه كوچكي از پوست بيمار برداشته شده و سلول هاي ملانوسيت پس از فعل و انفعالاتي استخراج شده و در محيط كشت اختصاصي تكثير مي شوند. اين ملانوسيت ها روي يك صفحه ویژه كشت داده شده و سپس ابتدا روي محل ضايعه بوسيله دستگاه ساينده يا درم ابریژن زخم ايجاد شده بعد لايه سلول هاي ملانوسيت كشت داده شده در محل زخم گذاشته مي شود. زمان لازم جهت این عمل پس از برداشت بیوپسی حدود ۲ الی ۳ هفته می باشد و با توجه به کشت سلولی امکان انجام آن در مناطق وسیعتر وجود دارد. در تکنیک دیگر پس از جداسازی سوسپانسیون سلولی از نمونه برداشته شده از خود فرد، این سلول ها به محل فاقد رنگ انتقال می یابد. ولی در مناطق محدود کاربرد داشته و روز پس از برداشت بیوپسی انتقال انجام می گیرد. اين سلول ها، متعلق به خود فرد بوده و توانايي تحريك سيستم ايمني را ندارند. لذا به رشد خود ادامه داده و محل زخم را پر مي كنند.حسن ديگر اين روش اين است كه چون ملانوسيت ها متعلق به خود بيمارند لذا كد ژنتيكي آنها با ساير سلول ها يكسان بوده و رنگ ايجاد شده كاملا هماهنگ با ساير قسمت هاي پوست بدن است. از اين روش به عنوان آخرين خط درمان در موارد مقاوم به درمان استفاده مي شود.

دکتر نیلفروش زاده در پایان افزود:خوشبختانه هر دو روش اخیر در ایران راه اندازی شده است که روش اول در مرکز تحقیقات بیماری  های پوستی و سالک اصفهان و روش دوم در پژوهشکده رویان تهران در حال اجرا می باشد.