وقتی پا شانه خالی می کند

«زانوی سالم نشانه قلب سالم است » یا برعکس «قلب سالم نشانه زانوی سالم است » این جمله برای خیلی ها عجیب به نظر می رسد, اما در حقیقت مسئله ای است که بین پزشکان به اثبات رسیده است.

وقتی پا شانه خالی می کند

«زانوی سالم نشانه قلب سالم است.» یا برعکس «قلب سالم نشانه زانوی سالم است.» این جمله برای خیلی‌ها عجیب به نظر می‌رسد، اما در حقیقت مسئله‌ای است که بین پزشکان به اثبات رسیده است. به عبارتی متخصصان ارتوپدی و فیزیوتراپی معتقدند اگر می خواهید کارکرد مناسب قلب فردی را بررسی کنید، ابتدا به زانوی او نگاه کنید.

شاید بسیاری از شما هم گاهی به هنگام راه رفتن احساس کرده‌اید که زانوی پایتان جلوتر از شما می‌رود. در اصل به تندی در حال راه رفتن هستید که یکباره چیزی زیر پایتان خالی شده و چندثانیه‌ای نفس‌کشیدن برایتان سخت می‌شود. خالی کردن پا (giving way) یا به عبارتی این که کسی زیر پایش می‌شکند، از جا در می رود یا جلوتر از خودش حرکت می کند در اصل به دو صورت رخ می‌دهد:

شبه خالی‌کردن (psudo giving way) و خالی کردن واقعی.مهم‌ترین عضله‌ای که از خالی‌شدن پا جلوگیری کرده و آن را در وضع مستقیم قرار می‌دهد، عضله چهار سر جلوی ران پا و در اصل قوی‌ترین عضله بدن است که اگر به دلایل مختلف آسیب ببیند شما را با مشکل خالی‌شدن پا روبه‌رو می‌کند.

عضو هیأت مدیره انجمن جراحان ارتوپدی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار «ایران» درباره علل خالی شدن پا می‌گوید: کار نکردن عضله پا، بیماری‌های عصبی تأثیرگذار روی عضله پا، مشکلات مزمن مفصل زانو مانند آب‌آوردن مکرر زانو از جمله عللی است که موجب خالی‌کردن پا می شود. دکتر محمد تقی نوربخش بااشاره به خالی کردن واقعی زانو توضیح می‌دهد:

رباط صلیبی قدامی ACL موجب پایداری زانو است وقتی این عضو با آسیب‌دیدگی روبه‌رو شده یا پاره شود با مشکل خالی کردن واقعی زانو روبه‌رو می‌شوید این مشکل بیشتر در ورزشکاران شایع است همچنین پارگی کم رباط صلیبی خلفی یا مینیسک‌های پا هم از دیگر عللی است که این مشکل را به وجود می‌آورد.

● از پله بالا نروید

وی می گوید: به علاوه نوع و شکل زندگی افراد هم از علل ایجاد مشکل بین کشکک زانو و ران است و متأسفانه این مشکلات به علت شکل زندگی شرقی‌ها و بویژه ایرانی‌ها بیشتر مشاهده می‌شود. شرایط زندگی ما به گونه‌ای است که همواره در حداکثر خم‌شدگی زانو مانند نشستن روی زمین، استفاده از سرویس‌های بهداشتی ایرانی و غیره به سر می‌بریم و این شکل زیستن موجب فشار زیاد بین مفصل کشکک و استخوان ران می‌شود.

وی می‌افزاید: در مجموع هنگام راه رفتن بین سه تا پنج برابر وزن بدن فشار بدن بر زانوها وارد می‌شود و هنگام بالا و پائین رفتن از پله به شکل طبیعی این فشار تا ۱۰ برابر افزایش می‌یابد، چرا که در اصل این عضله چهار سر پا است که موجب حرکت زانو می‌شود و باید نهایت تلاش را برای ضعیف نشدن آن به کار برد.

● عضله‌ پا را به کار بیندازید

دکتر مصطفی نجاتیان، رئیس انجمن فیزیوتراپی قلب و ریه ایران هم در این باره به «ایران» می‌گوید: مهمترین علت خالی کردن زانو آسیب‌دیدگی جدی یا پارگی مینیسک است که البته در مواقعی علاوه بر خالی شدن زانو شاهد قفل شدن زانو هم هستیم یعنی یکباره در حال حرکت زانوی پا ثابت می‌ماند به نحوی که نیاز است مانور بیشتری روی زانو بدهیم تا قفل آن باز شود که البته گاهی به این راحتی‌ها قفل زانو باز نخواهد شد.

وی با بیان این که این مشکل در ورزشکاران بویژه فوتبالیست‌ها بیشتر دیده می‌شود، می‌افزاید: در افراد مسن هم به علت فرسایش و آرتروز که سطح مفصل خراب می‌شود با مشکل خالی کردن روبه رو می‌شویم. بیماری‌های عصبی ـ عضلانی هم از دیگر علل ایجاد این مشکل است که در این حالت بخش ابتدایی عضلات لگن و ران به علت تحلیل عضلانی در بیماری‌های سیستم شبکه عضلانی، مختل خواهد شد.

وی می‌گوید: ضعف عضلات در سنین نوجوانی هم به علت استفاده نادرست از عضلات و گاه ناهماهنگی عضلات است که بیشتر به دلیل استفاده نادرست، تقویت نکردن عضلات و پشت میز‌نشینی ایجاد می‌شود، چرا که در اصل انسان یعنی حرکت و بی‌حرکتی عضلات موجبات تحلیل عضلانی خواهد بود. دکتر نجاتیان با بیان این که ضعف عضله چهار سرران در زنان شایع‌تر است،

توضیح می‌دهد: استفاده ناصحیح از عضلات به ویژه در زنان، پرهیز از ورزش، کم‌کم بافت عضله چهارسر ران را به بافت چربی تبدیل می‌کند. در این حالت حجم ران پا یکی بوده، اما در اصل چربی جای عضله را گرفته و از آنجا که فقط عضله قدرت حرکت مفصل را دارد، با بافت چربی وزن روی پا زیادتر و نیروی آن کمتر می‌شود.

● ورزش کنید

دکتر نجاتیان درباره ورزش‌های ساده و کم هزینه برای بهبود و افزایش قدرت عضله پا توضیح می‌دهد: بهترین راه این است که با قراردادن وزنه مچی دوکیلوگرمی یا دو کیسه نمک روی مچ پا، به تعداد ۲۰حرکت پا را از بخش اندام تحتانی بدون خم شدن زانو تا زاویه ۴۵ درجه بالا آورده و به مدت پنج ثانیه نگه داشته و با کنترل بدن، آرام پائین بیاورید. این حرکت را یک در میان انجام و در هر حالت پای مخالف را باید از زانو خم نگه دارید.

دکتر نوربخش، عضو هیأت مدیره انجمن جراحان ارتوپدی ایران هم با بیان این که تقویت عضله چهار سر ران ورزش‌هایی دارد که باید بدون انجام کار، موجب تقویت طول عضله شود، می‌گوید: براین اساس هنگامی که روی صندلی یا زمین نشسته‌اید می‌توانید پا را دراز کرده و عضله روی ران خودرا به مدت پنج تا ۱۰ ثانیه منقبض و سپس آن را آزاد کنید.

وی می‌افزاید: همچنین می‌توانید در حالت خوابیده پا را به اندازه ۴۵ درجه بالا آورده و پنج ثانیه نگه دارید و یا اینکه ملحفه‌ای را به اندازه چوبی کوچک امیان دو زانو قرار داده و به هم به آرامی فشار دهید. به علاوه ورزش‌هایی مانند شنا و راه رفتن در آب کمک زیادی به تقویت عضله چهار سر ران و زانو خواهد کرد.